Кистэлэҥ бэлиэлэр
Икки илин атаҕар күтэрдээх таба ойуутун суолтата: КүҮтэр - күтэр. Күн сокуонун кэһэн, Айыы суолуттан туораан аһары айаатаамаҥ диэн сэрэтэллэр. Ааһар былыт албына, көтөр былыт көлдьүнэ буолумаҥ! *** Уҥаттан хаҥас ааҕыллар. ...
Улуус номохторо, үһүйээннэрэ. АБАҔА ХАЙАЛАРА (АММА)
Харама. Амма сүнньүгэр баар бары хайалартан барыларыттан бастыҥнара, маанылара, кэрэлэрэ, сүдүлэрэ диэххэ сөптөөх. Таас сууллардаах, кэрэ көстүүлээх хайа. Олохтоохтор бу хайаны Мааны Хотун Хайа дииллэрэ үһү. Уола - Уол Хайа - кини уҥа ...
Улуус номохторо үһүйээннэрэ. КИҺИ ТӨБӨТҮН УҤУОҔА (Ньурба)
Ньурбаттан көстөн ордуктаах сир баар. Икки Күндэ: Улахан уонна Кыра Күндэ. Сэргэстэһэ сыталлар. Ханнык Күндэтигэр эбитэ буолла. Хордоҕойдоох, тумуһахтаах. Урукку Бараһыылап холкуос миэстэтигэр. Онно былыргы ойуун унуоҕа турар үһү. Онтон ...
Алтынньы ый – Хотой Айыы ыйа
Улуу добдурҕа кэмэ. Сир тоҥор, хаара чараас буолан кэлии-барыы элбиир. Ый сири силимниир диэн биир ардахтаах. Үөк хаара уонна кыс хаар диэн икки хаардаах. Көтөҕө түһэрэр (сороҕор балаҕан ыйын бүтүүтүгэр) уонна добдурҕа (буһурук) тыала диэн ...
Санаатттан-онооттон хайдах харыстаныахха, киирбит буолла5ына хайдах өһүлүөххэ?
Санааны ылыныах, санааргыах кэриэтэ, саҥаттан саҥа дьарыкта булун. Санааҕа ылларбыт буоллаххына, бастаан өйгүн-санааҕын сааһылан. Баҕар, санаарҕыы сылдьарыҥ олох да атын дьон, киһи кыһалҕата буолуо. Ону сүгэ сылдьарыҥ наада дуо? Дьиҥ ...
Бүгүн – Сэмэнэп күнэ
Өбүгэлэрбит күһүнү түөрт кэрчиккэ үллэрэллэрэ. Ол курдук, атырдах ыйын 14 күнүттэн балаҕан ыйын 14 күнүгэр диэри кэми күһүн саҕаланыыта диэн ааттыыллара. Баччаларга хатыҥ сэбирдэҕэ саһарар, этиҥ этэн бүтэр, сир аһа уонна оҕуруот, бурдук ...
В каждом из нас – живет розовая чайка!
В кампусе Международной Арктической школы проведен экоурок «Зачем нам экология?» для вновь прибывших с улусов ребят 7, 8 классов. А также состоялось знакомство экологической сказкой «Приключения розовой чайки и ее друзей. Жизнь через 30 ...
Олох диэн тугуй?
Хас биирдии киһиэхэ өйүн-санаатын уларытар, сүрэҕэр түһэр киинэлээх дуу, кинигэлээх дуу буолар. Саха буолан Саха сиригэр төрөөбүт дьылҕабар бастакы махтаныым "Тыгын Дархан" Далан арамааныттан саҕаламмыта. Маннык күүстээх санаалаах, уран ...
Приметы и традиции на 2 августа – Ильин день
Среди православных праздников, которые отмечаются в Якутии, есть несколько любимых народом, среди них – Ильин день (Ылдьыын). Узнаем, почему? О приметах и традициях этого дня рассказала основатель бренда САХАЧАЙ Нюргуяна Заморщикова: ...
Будет создан центр духовной культуры якутского народа
Представители общественного движения «Итэҕэл сүбэтэ» в ходе встречи в Доме Арчы обратились к главе Якутии Айсену Николаеву с предложением о строительстве в столице республики общественного центра, нацеленного на сохранение и популяризацию ...
“Тыгын/Дыгын Дархан” аат дуу, соло дуу?
Тыгын кырдьаҕас саҕаттан - бу Алампа тыллара. Тыгын Дархан - Далан арамаанын уонна гостиница ааттара. Үһүйээннэргэ ааттанарынан - Тыгын, Дыгын. Нуучча хаһаахтара Саха сиригэр кэлэллэригэр баар, кырдьыбыт. Сахалар аҕа уустарын түмэн ...
Ыччат айылҕата уһуктар
Кэм-кэрдии, олох-дьаһах, өй-санаа күүскэ уларыйда. Биэс сыл иһигэр үтүмэн хамсааһын буолла. Билигин биһиги атыммыт. "Сахалар олоххутунан дуоһуйбаккыт", - диэн этэллэр. "Ыал аайы хастыы да массыына, дьиэ-уот, дал-күрүө бөҕө, айан арааһа, ...
Аан дойдуну туох тутан турарый?
Устудьуоннуу сырыттахпытына учууталбыт Баһылай Никиитич Бырдьахаанап Алампа айымньытын ырыта туран: "Аан дойдуну туох тутан турарый? Эһиги санааҕытыгар?" - диэн ыйытан турардаах. Эппиэти тута эрэйбэтэҕэ сыта-тура толкуйдааҥ эрэ диэн ...
Саха норуотун миссията тугуй?
Бэс ыйа... Түптэ унаар буруота, һайдыыр-саттыыр саҥа, күөрэгэй дьырылыыр, кэҕэ этэр, сарсыардааҥҥы сиик тырымныы чаҕыла... Айылҕа барахсан ситэн-туолан киэркэйэн турар. Ыһыах. Саха сүрэхтээҕи долгутар, абылыыр, сүрэҕин-быарын сылаанньытар, ...
Аполлонович аналлааҕын билэр этэ
Кузьма Аполлонович Федоров Орто Дойдуттан барбыта түөрт уон хонугун бэс ыйын 2 чыыһылатыгар туолар. Бу дойдуга ким да букатын кэлбэт да буоллар, киһи кэнниттэн дьон өйүгэр-санаатыгар албан аата хаалан кэлэр көлүөнэлэргэ олоххо кини суолун ...
Көрөллөр көрбөттөрүн, көрбөттөр көрөллөр
Руна битик ааҕыллан өбүгэбит умнуллубут билиитэ хаттаан тилиннэ. Руна битик көстүбэт эйгэни кытта быһа алтыһар бэлиэлэрдээх. Өбүгэтин кытта истиһэр ситими туппут киһи руна битиги үөрэттэҕинэ үөһээ дойду информационнай хонуутугар ...
Наука Таҥара баарын билиннэ
2022 с Нобелевскай премияны физикаҕа үс учуонай ылбыта. СМИ: В 2022 году лауреатами Нобелевской премии по физике стали стразу трое ученых, которые независимо друг от друга проводили эксперименты с запутанными фотонами, сенсорными ...
Мюонная биофизика врача-хирурга Александры Чирковой
Издательство «Айар» начало продажу книги врача-хирурга Александры Константиновны Чирковой «Константин Чирков. Избранный духами стихий. Секреты народной медицины, забытые традиции». 176 страниц, со многими фотографиями, рисунками художников ...
Хаппаргар хатаа
"Хаппаргар хатаа" диэн улахан суолталааҕы умнубаттык өйгөр тута сырыт диэн этэллэр. Алта өттүк симэхтэриттэн биирдэстэрэ "хаппар" дэнэр. Оһуора бичик, ол аата сурук, ону "оһуор-бичик" диибит. 17- с үйэттэн ылата Үрүҥ итэҕэл бобуллан, ...
Уурунуу сурук: Дьайаа– ымыы
Саха историята түҥ былыргыттан, инньэ Хотугу муустаах байҕал кытыла сылаас эрдэҕиттэн баарын символлар уонна знактар кэпсииллэр. 12000 сыллааҕыта хоту Гиперборея цивилизацията баара үһү. Традиционалист учуонайдар үөрэхтэрэ академическай ...
“Ковид диэн информационнай вирус”
Пандемия саҕана ковид-19 утары вакцинаны ылар-ылбат туһунан мөккүөр бөҕө буолбута. Андрей КРИВОШАПКИН-Айыҥа бу ыарыыны хайдах быһаарар эбитий? -Ковид - информационнай вирус. Судургутук эттэххэ, Үөһээ дойду абааһыларын оҥоруута. ...
Бүөр ойуу. Кыалык оһуора.
Удьуор үөрэҕэ-генетика. Кыыһы харыстаан иитии угуллубут оһуор-бичик - Бүөр ойуу. Кыалык оһуора. Кыалык өттүк симэҕэр киирэр. Иһигэр кыа от уонна хатат угаллар. Уоту оттоллоругар саҕаһа гыналлар. КыаЛыК. Саха тыла сүһүөх тыл. Руна ...
Кэһэх оһуор – бичигэ төрүччү
Саха төрүт ( традиционнай) оһуора сүрдээх дириҥ ис-хоһоонноох, өбүгэбит Аан дойдуну анаарбыт билиитин, удьуор үөрэҕин ( генетика) уган хаалларбыт бичигэ эбит. Ол иһин бу күнҥэ тиийэ оһуор-бичик диир эбиппит. Евразияны биир гына, ...
Кэһэх оһуор бичигэ
Саха оһуора 90- с сыллартан дэлэйэн, ыһыллан хаалбыта. Киһи барыта сатыырдыын-сатаабаттыын оһуордьут буолбута. Дьиэлэр истэрин-тастарын саха оһуорунан киэргэтэр тэрилтэлэр элбии түспүттэрэ. Олорго дизайнердар диэннэр баар буолбуттара. ...