ҮЛЭ ҮӨҺҮГЭР СЫЛДЬАР ДЬҮӨГЭЛЭРИМ

«Бөртө сылгы собуота» хаһаайыстыба быйыл сайын ааспыт сыллартан итэҕэһэ суох үүт ыата, төрүөх да ылла. Ол курдук 927 тн үүт ыанан  сыллааҕы былаан 75 % туолла. Ол иhиттэн 63 тн үүтү ньирэйгэ аһаппыттар. 864 тн үүт “Бөртө аска” туттарылынна. Ааспыт ый түмүгүнэн биир ынахтан үүтү ыаһын 2776 кг таҕыста.

Уу Көхсүн фермата бастаан иһэринэн кэпсээтэхпинэ, манна ферма старшайа Борисова Раиса Иннокентьевна “Гражданскай килбиэн” бэдиэ хаһаайката, кэлэктиибигэр ытыктанар, тэбис тэҥҥэ үлэһиттэрин кытта үлэлээн, туох баар кыһалҕаларыгар көмөлөһөн, өйөөн, сүбэлээн биэрэ сылдьар, олус диэн тулуурдаах, муударай, куруук күлэн мичилийэ сылдьар старшай буолар. Ферма уопсастыбаннай үлэтигэр көҕүлээн, арыт көрдөөх сыаҥка, арыт үҥкүүлээн, арыт ыллаан да туруон сөп. Ферматын ынахтарын хас биирдиилэрин көрөн – истэн кэллэ.

Хайа да ферма бостуугуттан улахан тутулуктаах буолар. Бу фермага өр сылларга бостуугунан Новоприезжий Семен Гаврильевич Саха Өрөспүүбүлүкэтин тыатын хаһаайыстыбатын туйгуна үлэлиир. Бука киниттэн ордук үлэьит аҕыйаҕа буолуо диэтэххэ киһи сыыспат, мээнэ элбэх саҥата-иҥэтэ суох биир кэм хамсана-имсэнэ, хас чааһа барыта суоттанан сылдьар, биир да чаас аҥаарын мээнэ халтайга бараабат киьи. Сорох фермаларга иккилии бостуук эбит буоллаҕына Сэмэн 130 ынаҕы соҕотогун бостууктуур, ыам аайы баар гынар, билиҥҥи үйэҕэ алаас барыта хаhаайыннаах, мэччирэҥ суох кэмигэр, дьэ кини ынаҕы итэппэт буолааччы. Итини таhынан бэйэтигэр 8 ыанар ынахтаах, онтун бостууктаан кэлэн баран ыан үүтүн туттарар, икки үөр сылгылаах, онно  кытта хараҕын быраҕар, үлэтин быыһыгар кустуур, отонтон да тиксэр бириэмэ булан. Ферматын ыстаарсайа Раиса Иннокентьевналыын биир сүбэнэн сылдьаллар, эбии араас үлэ таҕыстаҕына туора турбат үлэһит киһи. Ферма ынахтара буоһаан төрүөх, үүт ыама үрдүүрүгэр  биир тутаах киһилэрэ Надежда Серафимовна элбэх оҕолоох ийэ буолар, Тыа хаһаайыстыбатын туйгуна Надя диэн дьэ холку, аа–дьуо сылдьан ынахтара куруутун, кэмигэр төрүөхтэрин биэрэ туралларын ситиһэр билиилээх үлэһит. Быйыл осеменатордар куонкурустарыгар Өрөспүүбүлүкэҕэ бастаан биһигини барыбытын уертэ. Аа–дьуо саҥата суох сылдьан үлэлиир, үлэлиир сурунаала аккуратнайа, буочара үчүгэйэ, ынахтарын билэн сааһылаан иһэрэ, сорох сороҕор итэҕэйбэккэ хат-хат ыйыттахха барытын сааһылаабыт буолан иhэр, киһи ыйыттаҕына көрөн эрэ кэбиһэр.

Куоhаҕас фермататыгар СӨ тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ Трофимова Валентина Ильична ыстаарсайдыыр, эдэр үлэһиттэртэн хаалсыбат, тэбис тэҥҥэ сүүрэр-көтөр. Ферматын кэрэҕэ, сырдыкка угуйааччы көҕүлээччи кини, ферма туhунан видеолары кини көҕүлээһининэн оҥорооччубут. Ферма осеменаторынан Васильева Светлана Владимировна үлэлиир, тыа хаһаайыстыбатын туйгуна, быйыл тыа сирин далбар хотуна Өрөспүүбүлүкэтээҕи куонкуруһугар ситиһиилээхтик кыттыбыта. Ааспыт сылларга Өрөспүүбүлүкэ осеменатордарын куонкуруһугар бастаан Россияҕа баран ситиһиилээхтик кытта сылдьыбыттаах.

Мондурах курдук кэрэ алааспытыгар ыстаарсайынан Лукина Лариса Дмитриевна үлэлиир, Саха Өрөспүүбүлүкэтин тыатын хаһаайыстыбатын туйгуна, эдэр эрдэҕиттэн үлэлээн кэлбит элбэх оҕолоох ийэ. Лариса ферматын кэлэктиибин биир сомоҕо буолан үлэлииллэрин ситиһэр, онно көҕүлүүр, олус сатабыллаах, ытыктанар үлэһит, элбэх саҥата суох  оҥоро үлэлии сылдьар, мээнэ мөгүттэн барбат, барыларыгар туспа сыһыан булан, көмөлөһөн, өйөөн сүбэлии-амалыы сылдьар үтүө киһи. Ити курдук сайылыктарым кыргыттара, дьүөгэлэрим хаһаайыстыба бөҕөргүү турарыгар үлэлии-хамсыы, эдэрдэргэ үтүө холобурдарынан дьаныардаах үлэҕэ угуйа тураллар. Мин бу үлэһиттэрбинэн киэн туттабын, үөрэ саныыбын кинилэри кытта бииргэ үлэлиирбиттэн.

***
«Бөртө сылгы собуота» ХЭУо биригэдьиир зоотехнига

Ульяна Семенова