Саха тылын эмчитэ 90 сааһын туолла

БЫҺААРЫЫ:

Михаил Алексеев-Дапсы сэтинньи 6 күнүгэр Үөһээ Бүлүү Боотулуутун Оноҕоччут сэлиэнньэтигэр төрөөбүтэ.

1962 сыллаахха СГУ саха тылын салаатын бүтэрбит маҥнайгы устудьуоннартан биирдэстэрэ. 1962 сылтан төрөөбүт улууһугар Үөһээ Бүлүүгэ орто, киэһээҥҥи оскуола учууталынан, хомсомуол кэмитиэтигэр оскуола салаатын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. 1965 с. Гуманитарнай чинчийии уонна аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын институутугар үлэлии киирэр.

Михаил Алексеев-Дапсы «Эдэр коммунист», «Кыым» хаһыакка уһуннук, таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. 1982 с. ССРС Суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ буолбута.

2000 с. «Саха тылын култуурата: тыл үйэлээх үгэһиттэн туорааһын» диэн тиэмэҕэ тыл үөрэҕин хандьыдаата буолар диссэртээссийэтин көмүскээн, учуонай истиэпэнин ылбыта.

1992 сылтан Саха араадьыйатыгар «Биһирэм тыл» диэн биэриини ыытар. Бу биэриитин сахалыы саҥалаах эрэ барыта сэргээн истэр, сэҥээрэр буолан Дапсы киэҥ эйгэҕэ биллибитэ.

«Сүр тостубатын» (1992), «Уус – кыһатынан, суруйааччы – тылынан» (1994), «Биһирэм тыл 500 биэриитэ» (2004), «Саха тылын култууратын тирээн турар боппуруостара» (2003) кинигэлэр ааптара. 2006 с. «Саха тылын үйэлээх үгэһин тылдьыта» үлэтэ тахсыбыта.

Дьоһун сааска үктэммит Ытык кырдьаҕас олоҕун биир кэрэ бэлиэ түгэнин СӨ Национальнай библиотекатыгар бэлиэтээтилэр. Манна норуот дьокутааттара, уопсастыбаннас, университет уһуйааччылара, устудьуоннар уонна биир дойдулаахтара кэлэн, баҕа санаа бастыҥын, эҕэрдэ тыл эриэккэһин эттилэр.

Ил Түмэн наукаҕа уонна үөрэххэ сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Антонина Григорьева Михаил Алексеев-Дапсы төрөөбүт тыл сайдыытыгар киллэрбит кылаатын бэлиэтээн туран өрөгөйдөөх үбүлүөйүнэн итиитик-истиҥник эҕэрдэлээтэ:

«Ытыктабыллаах Михаил Петрович! Эйигин өрөгөйдөөх 90 сааскын туолбуккунан Ил Түмэн салалтатын, норуот дьокутааттарын аатыттан итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин! Киһи эрэ барыта 90 сааһыгар диэри тиийбэт. Эйигин Аар Айыыларыҥ арчылаан, харыстаан, норуотун туһугар өссө үйэлээҕи айан-тутан хааллардын диэн бу сааска диэри тиэртэхтэрэ. Эн, төрөөбүт тылы ис-иһиттэн ырытан, чинчийэн, саҥа тиэрминнэри үөскэтэн, саха тыла чөл буоларыгар үгүс үйэлээх үлэни суруйдуҥ. Михаил Петрович, дьиҥнээх улахан учуонай, патриот, саха тылын эмчитэ, көмүскээччитэ буоларгынан биһиги киэн туттабыт, сүгүрүйэбит! Өрөспүүбүлүкэ Судаарыстыбаннай Мунньаҕар Ил Түмэн диэн ааты иҥэрбитиҥ. Бу суолталаах ааты хас биирдии норуот дьокутаата үрдүктүк тутан, сүрэҕэр-быарыгар илдьэ сылдьар. Михаил Петрович, 100 сааскар диэри сүһүөххэр сырыт, доруобай, дьоллоох, уһун үйэлээх буол!».

***
Ил Түмэн пресс-сулууспата