Курс валют
Курс валют
Меню
Поиск по сайту

Оскуола “ыһыахтара” оҕону  туохха үөрэтэллэрий?  

18.05.2017 10:56 40
Оскуола “ыһыахтара” оҕону  туохха үөрэтэллэрий?  

Үөрэх сыла бүтээтин кытары, куорат оскуолалара, ордук сахалыы тылынан үөрэтэр оскуолалар күргүөмүнэн “ыһыахтыы” диэн ааттаан айылҕаҕа тахсаллар. Сүүрүү-көтүү, түрүлүөн, куоталаһыы – ким ордук таҥастааҕый, ким ордук түһүлгэлээҕий, астааҕый-үөллээҕий, ханнык кылаастар  төрөппүттэрэ төһө “күнү-ыйы” булан-талан, сүгэн-көтөҕөн аҕалар кыахтаахтарый?

“Быйыл Киинэ сыла – бары киинэ геройа буолаҕыт”, “Быйыл Экология сыла, онон бары кыыл, от-мас буолаҕыт”… Оҕону кыра эрдэҕиттэн “ыһыах” диэн – күрэхтэһии, көр-нар-шоу диэн үөрэтэбит. Ыһыах диэн оннук буолуохтаах этэ дуо?

Ыһыах диэн — Айыыларга сүгүрүйүү, саха түҥ былыргыттан кэлбит, төрүт итэҕэлигэр  сыһыаннаах улахан дьайар, салгыны хамсатар күүстээх, саамай сүрүн сиэрэ-туома эбээт этэ. Оскуолалар “ыһыах” диэн күрэхтэһиини, айылҕаҕа тахсан “маевкалыыры”  — Ыһыах диэн ааттаан оҕо дьону туохха үөрэтэллэрий? Бэйэ историятын, култууратын ис дьиҥин буолбакка, “суутун-хаҕын” эрэ ылынарга үөрэтии бара турар.

Дьиҥинэн, дьэ ити оскуола ыһыахтарынан, оҕону кыра эрдэҕиттэн сиэргэ-туомҥа, төрүт итэҕэлгэ үөрэтиэхтээхтэр этэ – арҕаһыттан тэһииннээх Айыы аймаҕа, көхсүттэн тэһииннээх Күн улууһун дьоно буолалларын иҥэрии ыытыллыахтааҕа.  Айылҕаны аймыыр дарбааннаах тыаһы-ууһу таһаарбакка, айылҕаҕа сылдьыы, туттуу-хаптыы үгэһин үөрэтиэхтээхтэрэ, саха кимин-тугун, туохха сүгүрүйэрин билиннэрии барыахтааҕа .

Онто да суох күн-түүн “шоубут” элбээтэр элбээн иһэр. Оскуола “ыһыахтара” билигин кылаас төрөппүттэрин икки ардыгар  күрэхтэһиигэ  кубулуйан турар. Тоҕо ис хоһооно уларыйбата бэрдэй, эбэтэр “ыһыах” диэн оннугар атыннык ааттыыр итини тоҕо кыаллыбытый?

***

Прасковья НИКАНОРОВА,

“Аартыкка” анаан,

Дьокуусай к.

Обсуждение • 40

Добавить комментарий
  1. Мама

    Дьэ кырдьык сепке эппит Автор.

  2. По идее

    Ысыахи должны были проводить учителя КНРС

  3. өрөкүй

    акаары үөрэтээччилэр аанньа буолуохтара дуо?

  4. мин

    авторга уруй айхал. барыта уот харахха этиллибит.

  5. Кундуунэ

    Сепке да суруйбут, ааптар

  6. Ордос

    Ыһыах диэн дъиңинэн былыргытынан хайа эрэ тойон баай (Эллэй ыһыах ыспыт диэн этиллэр) туох эрэ ситиһиигэ, үөрүүгэ, түгэңңэ сөб түбэһиннэрэн дъонун сэргэтин бэйэтин үбүнэн аһатар оонньотор үөрдэр Үрдүк Айыыларга махталын тиэрдэр оччо5о айыылар эмиэ эппиэттээн бу киһи өссө табыллар. Атыыр сылгы сиэлигэр алгыы алгыы Алгысчыт бу киһи аатыттан кымыс ыһар ону сылгы илгистэн тула ыһар ол сиэрэ туома. Православиены киллэрэллэригэр бу ыһыах кымыһын ыспыт атыыра эккирэтэн өлөрө өлөрө уоттууллар эбит ол били алгысчыт дуу Айы Ойууна дуу таңаһынаан. Ыһыахтары шоуга кубулутуу туох эрэ охсуулаах буолуон сөб. Шоу да буолара уже охсуу Саха Итэ5элигэр. Арчы дъиэтигэр дискотека курдук. Соруйан бэйэ культуратын тэпсэн атыттарга бэрт буолааһын.

  7. По идее

    Ерекуй эн эрэ ейдееххун да??

  8. Ньырдьаан

    Ордос сепке этэр: ыhыах 19 уйэ бутуутэ баай, элбэх сылгылаах (кымыстыырыгар) киhи ессе байаары урдук айыылартан кердеhен кымыс ыhар. Ону, билигин туох эрэ национальнай, улуу сиэр-туом ритуала курдук Яковлев Вильям онордо. Урут сэбиэскэй кэм ысыахтара сеп этилэр, улахан итэ5элэ суох. Онон оскуола ыhыах ыhар бырааптаах. Христианство киириэн наада — саха омугу нация онороругар. Казахтар, киргизтэр, татардар — ислам, сплоченнай, манна улахан диаспоралаах буряттар — буддизм (ламаизм) ылынаннар дьиннээх нация буоллулар. Ордос итэ5элэ эмиэ, айыы итэ5элин курдук пройденный этап. «Айдааннаах» Павел Казарян эппитин курдук «Кыра о5о курдук норуот» буолан бутуеххэйин, Христианскай сплоченнай, сайдыылаах нация буолуоххайын

  9. Сахабын

    Биир ого эппиэттээбит: ыьыах диэн ип итии, сиэтэрэ сылдьан дьон эмэьэтин эрэ корогун, диэн

  10. дэриэбинэ уола

    ыьыах эрэ буолуо дуо онтон да атын кер-нар буолунай буолла5а дии тереебут кунтэн са5алаан. ону барытын суруйуохха буолла5а дии. бу барыта дьиэ кэргэнтэн са5аланар. оскуоланы буруйдуур сатаммат.

  11. Минсаха

    Оскуола о5олорун бэйэ5ит курдук айыы, абааhы диэн баран дэриэбинэ5эр хаайаары гына5ыт дуо? Билээ5имсийэр Борускуобуйа5ыт да боппото буолуо аныгы уйэ о5олорун сайдалларын, шоулуулларын. Аныгы уйэ балысханын туппаппыт буолуо, сайдыахтаахпыт барытынан, дьылга — хаан бэйэтэ билиэ — о5олорбут кии эбэтэр киhи буолалларын. Ханжалаа. домостройдаан бутун. Сотору сыллаhыман диирэ буолуо Борускуобуйа

  12. Ордос

    Оскуола о5олоругар бу Айыылар диэн биһиги өбүгэлэрэбитигэр бэриллибит былыргы билиңңи наукатаа5ар быдан сайдыылаах цивилизация солнечнай система планеталарын ааттааһына уонна ол сайдыылаах цивилизация оло5ун суолун биһиги Сиргэ хатылыы сылдъабыт диэн кырдъыгы кэпсиэххэ наада. Ол сайдыылаах цивилизация Марска олорбута уонна кэмэ кэлэн олохторо эстибитэ диэн Сир дъонун эмиэ ол күүтэр эрээри онуоха диэри өссө ыраах Венера планета5а Юпитер улахан спутнига холбоһуохтаах диэн оччо5о дъэ онно биологическай олох са5аланыа диэн. Бары 8 планеталар, 7 иэйиэхсит (галилеевскай спутниктар) уонна Күн киһиэхэ электромагнитнай хонуунан хаан гемоглобинын тимиринэн салайан дъайаллар диэн. Ол былыргыттан кэлбит үөрэх астрология диэн. Астрология сымыйа буолбата5ын киһи үксэ билинэр диэн. Астрологияны христианство эрэ утаран наука буолбатах буолан сылдъар диэн. Халлааңңа, Күңңэ, Добуңңа араас событие бө5ө куруутун буола тураллар олор электромагнитнай хонуунан дъайыылара биһиэхэ күннээ5и турукпутугар көстөр диэн. Таңара5а итэ5эл диэн иһэ ол эрэ итэ5эл да буолбатах билиңңи сайдыылаах кэмңэ билии буолла5а син биир ити синоптиктар кэпсииллэрин курдук. Бу былыргы солнечнай система5а эргиллэн кэлэ турбут сайдыылаах цивилизациялар билиилэрэ диэн ол биһиэхэ сахаларга сирбит тымныы буолан атын «саңа итэ5эллэр» наһаа сабырыйбаккалар тылбытыгар үгэстэрбитигэр олоңхобутугар номохторбутугар үксэ хаалан хаалбыт диэн. Соро5ун бэйэбит да өйдөөбөккө сылдъыбыппыт диэн. Ол курдук Үөһээ Дойду диэн Үөс диэки оройугар тохсус халлааңңа Үрүң Аар Айыы Таңара — Күн олорор диэн. Орто Дойду диэн бу биһиги олорор Сирбит диэн. Аллараа дойду диэн, ойбон алларыыта, круг кытыыта, кэңээһинэ диэн. Онноо5ор бу үс тылга солнечнай система оңоһуута быһаарылла сылдъар диэн. Ити курдук билиңңи наука быһаарбакка сылдъар проблемалара биһиги тылбытынан быһаарыллаллар. Ону үөрэтиэххэ наада оскуолаларга уонна киһилии буоларга ол Добун оңоһуутуттан туох хайдах тутулуктаа5ын. Итэ5эллэргэ көннөрү бу маннык буолуохтаах диэн ким эрэ хаһан эрэ эппитэ эрэ ол иһин оннук эрэ диэн. Онтон саха былыргы итэ5элэ билиңңи наука билиитинэн наардаан сааһыланаллар уонна Кұнүнэн, Айыыларынан, Иэйиэхситтэринэн кинилэр турууларынан оруннананнар диэн. Бары саңа итэ5эллэр маннык саңаттан көрүүгэ эргэрэллэр. Кинилэр наука суо5уна үөскээбиттэрэ, онтон былыргы итэ5эл былыргы билиңңи наукатаа5ар сайдыылаах цивилизация уонна Добун билиитэ.

  13. Ньырдьаан

    Ордос Ким да билиитэ: Добун да5аны, Суппут Атлантида да, сайдыылаах цивилизация да5аны итэ5элэ, билиитэ да буоллун. Олонхо диэн тыл оонньуута, истэргэ учугэй, ырыаны, остуоруйаны истэр курдук: «То5ус добун халлаан, а5ыс аламай халлаан, сэттэ килбиэн халлаан» — диэн курдук. О5олорбут тыллара, артыыс талааннара сайдар. Олонхо5о дирин билии, итэ5эл суох. Этнос аайы баар фольклор. Атан Таман маладьыас, мээнэ киhи итинник аттаран айбат, выдумайдаабат. Эн уерэ5ин урдук уерэхтээх дьоннорго септеех. Эбэтэр сам черт не поймет. Оттон Христианство борустуой норуот итэ5элэ. Бары христианин буолуохпут. Эн да5аны, Борускуобуйа да5аны, олонхо да5аны, ысыах да5аны ону тохтоппоттор, олохпут сайдыыта оннук. Ысыах диэн шоу, айыы итэ5элэ рыночнай демократия кэлэн, сэбиэскэй кэм, идеоогия эстэн кенул бардыгыт. Ол са5ана Итэ5элэ суох производсто бе5е: скотоводство, оленеводство, клеточнай звереводство бе5е сайдыбыта. Холобур биир хоту орйоуонна 1970-1980 сс. 20-30 тыс. совхознай таба баар буолла5ына, билигин 3-4 тыс. таба баар. Сахалар эмиэ айыы итэ5элэ диэн баран буппэттэр — Ынах суеhу эстэн баран.

    • Ордос

      Ньырдъаан дъэ бу то5о киһи өбүгэлэрин сахалыы аатын оңостон анаан аанньа ахтыбаккын сымыйа никка саспыккынан туһанан араастаан ааттыыгын тугу онон туһана5ын Христианствоны онон үрдэтэ5ин. Христианство кэмэ ааста билигин саңа былыргы итэ5эл билии таһымыгар та5ыста. Итэ5эл диэн итэ5эйии эрэ ким эрэ хаһан эрэ эппитигэр онтон билии бу көстөн турар кырдъык. Бу өбүгэ а5албыт билиитэ урут катаклизм кэнниттэн наука суох кэмигэр өйдөммөт буолан бу саңа итэ5эллэр үөскээбиттэрэ билигин кинилэр кэмнэрэ ааста билигин борустуой дъоңңо итэ5эл буолбакка билии наада. Ол дъэ билиинэн былыргы сайдыылаах цивилизация билиитэ биһиэхэ эрэ ордон хаалбыта буолла. Сорохторбут эн курдук христианствоны тилиннэрэ сатыыллар да христианство5а билигин ким да итэ5эйбэт традиция курдук сылдъыбыт кэмэ сэбиэскэй кэмңэ быстыбыта ол эмиэ хата туһалаах буолла. Кими эн билигин онно итэ5этээри гына5ын билигин дъон барыта өйдөөх конкретнай билиигэ эрэ итэ5эйэллэр. Этэр сэбиэскэй кэмин идеологията дъиңэр бу былыргы итэ5эл өйдөбүллэрин ситиһии этэ В.Гусев «Странствия великой мечты», Арай Маркстаах Ленин ситэ ону быһаарбатахтара тас көрүңүн эрэ ылбыттара ол иһин дъиң иһин өйдөөбөтөх ону идеология оңорботох буоланнар былааһы ылан баран (Ленин) хара күүстэринэн тас көрүңүн ситиһэн баран (Сталин) кэнники дъэ сайдыахтаах кэмнэригэр (Брежнев) хайа диэки ис иһиттэн баралларын араарбаккалар (Андропов, Горбачев) бу үлүгэр киһи аймах арыый киһилии буолбут тутулун ыһан кэбистилэр. Билигин Путин урукку сэбиэскэй былааһы төннүннэриэн ба5арар да идеологията суох бара сатаан христианствоны бу эһиги курдуктарынан уһугуннара сатыыр да хата дъоно пусси райетты покемоннуу сылдъаллар билигин дъэ Максим Соколовскайы христианствоны итэ5эйбэтин иһин хас эрэ аңаар сылга условно срок биэрдилэр бу советскай кэмңэ научнай коммунизмынан диплом туттарбыт судъуйалар бу киһи маңнайгы коммуниһы Иисус Христоһу (Зюганов) итэ5эйбэтин иһин. Ханнык да күүһүнэн соңноммут итэ5эл сөб да буолла5ына үйэлээх буолбат. Советскай идеология сөбө ордуга билигин билиннэ дии бара сатаан Сталины үчүгэй да киһи этэ дииргэ дылы тыллаһар буоллубут бу мөлүйүөнүнэн киһини репрессиялаабыт киһини киһи да буолуо дуо кыыл буолла5а дии. Биһиги аймахтарбытын сордорун сордоон. Эһэм Бахсыга холкуос бэрэсэдээтэлинэн олорон холкуос сылгыта сиилэс умуһағар түһэн атахтарын тоһуппуттарын эттэрин холкуос дъонугар түңэппитин «бэрт дъон» үңсэннэр хаайыллан 9 о5ото ол кэмңэ өлбүтэ билигин ол сири «О5о уңуохтаах» диэн ааттыыллар үһү. Ол кэнниттэн хайдах мин Сталины бэрт да киһи этэ диэхпиний. Ол да буоллар сэбиэскэй былаас бу киһилии обществоны тэрийэ сатааһын боруобата этэ. Кинилэр бу биһиэхэ эрэ хаалбыт нуучча5а үдүк бадык сурахха эрэ онон манан хаалбыт итэ5эли уһугуннарыахтаахтар этэ. Оччолорго син барыта биллэр этэ. Биллэн туран православие күүстээх этэ. Кыһыйыа5ын иһин Ульяновтар дъиэлэригэр планетнай система макетын Сашалаах Володя а5аларынаан оңорбуттара баар. Онно хайдах кинилэргэ бу толкуй киирбэтэ5э буолла. Олох атын олоххо олоруо этибит билигин ити сүөһү баайдар салайыа суо5а этилэр өйдөөх дъоннор салайыа этилэр баайдардыын ба5астыын. Христианство5ын бырах Ньырдъаан бэйэн абыраныан.

  14. Как грится

    Прально автор глаголит! Респект и уважуха Эбээ!

  15. Ньургун

    Сөпкө суруллубут дьиҥэр.
    Айылҕаҕа сылдьан үөрүү ылаллара куһаҕана суох дии саныыбын.
    Сааһырбыт дьон ити кэмҥэ бөҕү ыһан-тоҕон киртитиини бопсон, оту- маһы харстыыры ирдии сылдьаллар.
    Аныгы дирбиэннээх-дарбааннаах, быстыгас тэтимнээх музыка тыаһыыра бобуллуохтаах. Ити экчи ирдэбил. Айылҕаны утарар дорҕоон, айылҕа ибирин-сибирин ылыныыны, сөптөөх турукка санааҕа сылдьары саба тохтотор.
    Музыка өттүттэн саха классиката баара ордук туһалаах.
    Тэрээһин өттүгэр күрэхтэһиилэр, таҥас конкурса, уран тарбах, тулуур, күүс-уох, сатабыл, өй, ырыа и т.п. көрдөрө баара үчүгэй.
    Онтон арҕааҥҥы культура геройдарын, суолталарын, омооннорун манна сыбыыр сатаммат.
    Улахан дьон ис сүрэхтэринэн ытыгылаан, бэйэлэрэ баҕаларынан алгыс ылар буоллахтарына (алгыс этэр киһиттэн тутулуктаах), оҕолор эмиэ сиэр-туом өттүгэр син сыстыа этилэр.
    Билиҥҥи оҕолору итэҕэл туһунан ылыналларын курдук, билиҥҥини уонна уруккуну тэҥнии тиһэн кэскили түстүүр гына кэпсиир киһи аҕыйах.
    Биир оннук ытыктанар кырдьаҕаһынан Мандар Уус буоларыгар саарбахтыыр суох буолуохтаах.
    Манна диэн эттэххэ, аҥаардас былыргылыы өйдөбүллэри, терминннары туттан, оҕолорго Саха итэҕэлин ылыннарар соҥнооһун курдук буолан ыарахан.
    Оскуола оҕолоругар инники суолталаах уруоктарга-кэпсэтиигэ, оҕолорго куттарын-сүрдэрин сэргэхситэр гына бастаан айылҕа кэрэтин, дьиктилэрин, ону кытары өбүгэлэрбит ыараханы кыайбыт тыйыс олохторун сыһыаран, оһуор тиһэр курдук тахсыахтаах буолуохтаахтар, ол уроктар.
    Оскуола оҕолоругар куттарын-сүрдэрин сэргэхситэр гына бастаан айылҕа кэрэтин, дьиктилэрин, ону кытары өбүгэлэрбит ыараханы кыайбыт тыйыс олохторун сыһыаран, оһуор тиһэр курдук уруок кэпсэтиилэр буолуохтаахтар.

    Дьэ оччоҕо, биһиги бу сахалар, кырдьык даҕаны кыахтаах, кэрэни кэрэхсиир, Аар айылҕа кэрэ кистэлэҥнэрин өйдөөбүт, таба туттубут дьон ороһулара буолабыт диэн өйдөбүл үөскүө этэ буоллаҕа.
    Онтон тутатына, аныгы кэм оҕолоругар Дьөһөгөй айыыта диэн баар онно үҥүөхтээхит диир өйдөнүө суоҕун сөп дии саныыбын.

  16. Хомпорууна

    Автор остро поставила вопрос.
    Критично, но факты жизни.
    Как в МОДУ – все кому не лень – проводят ЫСЫАХи.
    Чтобы уважали все каноны традиционного праздника Ысыах – надо бы специальную школьную программу разработать и внедрить на уровне Министерства Образования?
    Раньше, насколько я помню, Кут-с ур уерэ5э были часы в школе?
    Как-то и в русскоязычных школах обучали якутскому разговорному языку и традициям народа саха.
    Как сейчас обстоят дела, если честно, не знаю, так как школьников в семье нет.

  17. Халаан

    Ыьыа5ы сахалар ыьаллар.Уруц айыылартан кордоьуу сиэрэ туома.Билигин киьи барыта ону пародия курдук утуктэн оцорон ыытар биир уксун атын омуктар бэйэлэрин киэнигэр буккуйан эбээннэр эбэцкилэр.Тумугэ моккуор.Оссо ТВ косторунэн бурээттэр сахалыыны утуктэн хата телевидияны толордулар.Айыл5а5а аьыы аргылыы тахсар ыьыах буолбатах.Эппиэтинэьэ суох учууталлар соруйан сахалыыны туьэрэн о5олору кыра эрдэхтэриттэн буккуйаллар.

  18. Минсаха

    Ыhыах (Олонхо, ыччат ыhыахтара) Булуу , Халыма, Верхоянскай суоларын тутаары ыhыллар. 1,2 кун туhугар 100 мелуйуен харчы кутуллар, суол-иис, сиэр-туом комплекстарыгар уо. д.а. Сайын нууччалар нефть, газ хостууллар, ненецтэр 100 тыс. табаларын кереллер, чукчалар эмиэ, татардар нефть хостууллар, бурдук ысаллар. Сахалар иирбит курдук ыhыах ыhаллар. Хоту сиргэ от ыйын 20 диэри ыhаллар. Эмиэ да сеп, нуучча убай алмаас, нефть хостоон харчыны биhиги духовно ииригирэрбитигэр кутар.

    • Ордос

      Сөбкө этэ5ин мин эмиэ ити наһаа ыһыа5ынан аһары үлүһүйэллэрин сөбүлээбэппин. 91 дуу 92 сыллаахха саха бастакы президена М.Е.Николаев бэс ыйын 21 күнүн ыһыах күнүнэн оңорбутугар мин Смоленскай типографиятыгар баран цветоделение оңорторон якутскай типография5а офсетынан сахалыы бу уураа5ы киллэрэн туран сахалыы 4 суол аккырыыкка оңорторбутум ону ыһыахха Тэристиин атыылаабыппыт ипподром территориятыгар. Оччолорго суверенитет өрө тахсыы санаа баара ыһыа5ы маннык көргө нарга кубулутан кэбиһиэхтэрэ диэн санаа суо5а саха итэ5элэ киириэ диэн эрэл баара маннык баран иһэр буоллахпытына диэн. М.Е.Николаев иккис срокка турарыгар ИГИ мунньахтыыр саалатыгар Сугулаан диэн ааттаабыттара улахан мунньах буолбута. Тэрис, Уххан, Дабыл сүрүннүүллэр этэ И.И.Шамаев баарынан баар этэ да сүрүннүүрүн өйдөөбөппүн умнубут эбиппин элбэ5и. М.Е.Николаев иккис срокка турарыгар Саха Итэ5элин норуокка таһаарыам диэн тылын биэрбитэ өссө Тэрис дуогабар баттаппыта. Мин эмиэ тыл эппитим оччолорго «Концепция развития перерабатывающих отраслей промышленности в Якутской-Саха ССР» диэн үлэ суруйан «Сахаада» хаһыакка уонна ханныка эрэ тахсыбыта сахалыыта «Саха сиригэр промышленность таңастыыр салааларын сайыннарыы» диэн онтон нэһилиэнньэни рыночнай экономика үөрэтэн Москва Арбатын курдук куорат биир уулуссатын атыыга эргиэңңэ анаан сабыа5ын диэн тута толоруллубута икки правительственнай программалары оңорууга кыттыбытым ол онон бүппүтэ. Атын суолунан барбыппыт киһи киһитин билбэт да буолбута. Ол Сугулаан кэннэ М.Е. Николаев миигинниин илии тутуһа тутуһа Айыы дъиэтин туттарыам дъэ кытаатын диэбитэ ону өссө Уххан айма5а Ксенофонтов диэн быһыылаах художник киһи видео5а устубута Айыы Хараана диэн проектаах этэ. Мин этиим ис хоһооно маннык этэ сахалар, «Сулус» диэн тэрилтэлээх этим, бу бэйэбит дъоммутун көдъүүстээхтик тэрээһиннээхтик үлэлиирбитигэр производстволар баар буолалларыгар о5олору кыра эрдэхтэриттэн итэ5эллээх ол аата туох эрэ өйдөбүллээх обязательнай буолалларыгар иитиэххэ наада диэн ол иһин итэ5эл дъиэлэрэ Саха сиригэр бүтүннүүтүгэр наадалар диэн республика государственнай политиката буолуохтаах диэн. Оччолорго Уххан М.Е.Николаевка олох чугас сылдъар этэ. Биһиги бары Саха сирин тилийэ сүүрбүппүт мин бэйэм массыынабынан дойдубунан Мэңэнэн сылдъыбытым Уххан, Сылык, Н.Н. Яковлев бокуонньук бааллара. Быыбарга кыайан баран Итэ5элбит оннунан хаалбыта. Билигин дъэ Итэ5эли таһаарар наада дъоңңо барытыгар сыһыаннаах наадалаах буолбут кэмигэр. Ааспыт ааста5а билигин дъэ үчүгэй кэм кэллэ Итэ5элбит тахсарыгар арай Айыылар диэн ол хайа эрэ халлааңңа хайа эрэ бэргэһэлээх о5онньоттор буолбакка көстөн турар планеталар диэн. Үрүң Аар Айыы Тойон Таңара — Күн диэн бу былыргы Аан Дойду бүттүүнүн Итэ5элэ биһиэхэ сахаларга эрэ ордон хаалбыта билиңңи науканан өйдөнөр уонна быһаарыллар буолла диэн. Манна все-таки ключевойунан Марска олох баар буола сылдъыбытын билиңңи наука билэр буолбута буолуо. Чебаркуль астероидын 18 км/с түргэннэ5и НЛО кэнниттэн эккирэтэн кэлэн үлтү ытыыта буолуо. Айыылар бу биһиги курдук дъон эрээри быдан киһилии дъон баалларын биллэрбиттэрэ буолуо диэн. Киһитийдэхпитинэ эрэ билигин табыллабыт. Киһитийии киһи буолуу диэн бу билиңңи олоххо киһи аймахха формула выживания бу Добун оңоһуута. Кытааннаха сомо5олоһон уһуктан биэрэр хааннаах сахалар буоллахпыт дии «Дыгын кырдъа5ас са5ыттан» диэн ырыа5а ылланарын курдук.

  19. Ыhыах

    атырдьах ыйыгар эмиэ буолар диэн хаhыакка биллэрии баар буолааччы.Маннык баара- 7 августа проводится ысыах ветеранов какой-то то службы.сбор в 9 ч.на пл.Дружба.Киhи сегер.

  20. Балаган ыйыгар

    тымныйар,ардыыр,тыаллаах буолар буолан ыhыахтар тохтууллар эбит.

  21. Христианствоны

    уерэтэллэрэ буоллар саатар сахалар,суох киирбэтэ буолуо.Ол гынан баран православнай оскуолалар бааллар.Онтон саха итэгэлин оскуолата суох.кырдьыгынан эттэххэ,арай оскуола тутан биэрдэхтэринэ,уерэтэр методика суох.Материал син баар.Билигин да суох методика.Тэрис кинигэни аагын диир,Санаайа » дууhа экологията» диир,эбэтэр саха итэгэлэ олонхого баар диир.Матвей Лыткин,быраас Тумусов,Башарин- » чел» олох баар саха итэгэлэ дииллэр.у.д.а. элбэх дьон бары араас,араас тус- туhунан кэпсииллэр.Дьон буккуллан хаалар.Нууччалыы эттэххэ » Полный винигрет».Итиннэ Ордуос тугу хоруйдуугун.

    • Ордос

      Кинигэбит бу халлааңңа суруллан турар солнечнай система оңоһуута биһиги ону үтүктэбит уонна ол оңоһуутун тутустахпытына бэйэбитигэр ордук буолуохтаах диэн. Мантан ордук көстөн турар кырдъык туох да тарбахтан эмэн таһаарыыта суох билии баар буолбат. Бу былыргы сайдыылаах киһи аймах оло5у билиитэ биһиги ону туһанар кэммит кэллэ ким эрэ хаһан эрэ эппитэ диэн буолбатах. Холобур саха итэ5элинэн киһи үс куттаах. В.И. Оконешников этэринэн кут диэн бу киһи туох эрэ функциятын салайар күүстээх компьютер ол компьютер оруолун биир Уран атома толорор. Дъэ манна кини үлэ бө5өлөөх мин онно толору сөбүлэһэбин. Салгыы бу миэнэ бу үс кут үс чугас космическай объектан ситимнээхтэр киһи оңоһуута оннук диэххэ эрэ сөб бу былыргылар билиилэрин туһаныы эрэ. Ийэ кут бу киһи өйө, мэйиигэ олорор Күнү кытта ситимнээх. Буор кут сүрэххэ олорор киһи этин сиинин туругун салайар Сири кытта ситимнээх бу киһи эмоциональнай өйө. Үһүс кут Ыйы кытта ситимнээх бу киһи функция размноженията киһи ахтатыгар баар. Ый циклын кытта ситимнээ5ин кэрэ аңардар биллэрэллэр. Салгын кут диэн информационное поле бу туспа бэйэтэ баар. Биһиги итэ5элбит умнуллубута ырааппыта бэрт буолан үгүс өйдөбүллэр умнуллубуттар. Кэлин бу бачча өссө биһиэхэ сахаларга ордубут. Үһүс куту куттар чугас космическай объектары кытта ситимнээхэтэриттэн Ый эрэ ордон хааларыттан өйдөөбүтүм уонна Сүр диэн Буор куту уонна Салгын куту Итэ5элгэ судургутан бииргэ көрөллөр диэнтэн таһаарбытым. Ол аата Сир Ыйдыын биир система буолан Күн тула эргийэллэригэр сөб түбэһэр диэн. Былыргы Итэ5эли арыйарга все-таки гуманитарнай эрэ билии ситэтэ суох техническай билии эмиэ наада. Дъэ бу тахсан кэллэ киһи хайдах тугунан салайтарыахтаа5а Былыргы Итэ5эл кинигэтин бастакы чөлө. Ый Сир тула эргийэр Сир Ыйдыын Күн тула эргийэллэр. Кут Сүр тэңнэбилэ бу эмоциональнай өй Өйгө салайтарыахтаа5а Ууһуур дъо5урун Этин хаанын туругуттан тутулуктаа5а. Ууһуур дъо5ургунан олоххор салайтарыа суохтаахын диэн холобур. Былыргылар маны Күнүн Ыйын буккуйбут дииллэр. Ити курдук кинигэ арыллан баран иһэр. Биллэн турар киһи оло5ун хайдах ба5арар олоруон сөб арай бу айылыгыгын тутуһуун табыгастаах эрэ диэххэ сөб. Оннук олорбут киһи дъоллоох буолар диэбит курдук. Бу барыта олох опытынан биллэр эрээри ол эмиэ ким эрэ опыта этиитэ онтон бу оңоһуу көстөн турар кырдъык салгыы ону бэйэн тала5ын.

      • Ордос

        Манна мин бу В.И.Оконешников этэригэр ыабын бэйэм эппиппин утарбыт курдук. Бу эмиэ айыл5а5а оло5урарын бэлиэтиэхпин ба5арабын. Урантан ордук ыарахан Айыл5а5а элемент атом суох. Таблица5а баар араас ыарахан элеменнар искусственнайдар лаборатория5а хайдах эрэ холбоон сөкүүндэ хас эрэ олох кыра долята үөскүү сылдъыбыттар ону онтон ситиһии оңостон кимнээх эрэ ааттарын биэрэн киллэрбиттэр. Василий Иванович арыйыытын сүрүн ис хоһооно бу уран атома 9 ахсаанынан өрүттээх үлэлиир бэйэтэ туохтаа5ар да күүстээх компьютер процессора эбит диэн. Дъэ ол биир атом сыыһа киһи дууһата буолан сылдъар диэн онно туох баар информация оннук буолбатах кини процессор эрэ информация таска иформационнай хонууга Салгын кутка сылдъар диэн онно кини холбонор диэн. Киһи өллө5үнэ кутталлаах ба5айытык туох эрэ приборунан ол дууһата ханан баран эрэрин көрөр иңин. Дъону эмтиир птицефабрика5а хонтуоралаах бэйэтэ миигиннээ5эр элбэх кэпсээннэх киһи. Мин онно сөбүлэһэбин бу кини киһи универсальнай компьютерын арыйбытыгар. Вечная душабыт барыта итинтэн эмиэ тахсан кэлэр.

  22. Ордуоска

    Итэ5элин сурун схематын, уопсай хартыынатын коротко и ясно суруй дии сатыыбыт буолбат дуо? Хронологиятын, итэ5элин сурун терминнэрин словарын. Дьон маассабай психологиятыгар сеп тубэhиннэр, дьон-маасса ейун сууйэр наада. Огнепоклонниккын (самосожжение суох эни), солнцепоклонниккын дуу? Только конкретно эт. Ыраа5ынан эргиппэккэ. Современные неоязычники буолуохпут

    • Ордос

      Бастатан туран тулуурдаах буолуохха наада оччо5о эрэ искэр буһан саңа үчүгэй үөскүүр. Ыксыыр тулуура суох буоллахха кыа5ын онон сүөкэнэн хаалар. Чэ ити хааллын мин наһаа сөбүлээтим сэргииргин современнай неоязычниктар буоллахпытына ити барыта бэйэтэ кэлиэ5э.
      Итэ5элбит сүрүн схемата — Күн Тиһигэ (солнечнай система) уонна ону биһиги оңоһуубут тугу гынарбыт хайдах буолара ордуга барыта ону хатылыыр диэн дъиңинэн бу манан бүтэр. Мантан ордук борустуой өйдөнөр схема баар үһү дуо барыта халлааңңа көстөн турар кинигэ диэбит курдук. Сүрүн терминнара Күн, планеталар, спутниктар, кометалар, астероидтар уонна кинилэр сахалыы ааттара Үрүң Аар Айыы Тойон Таңара, Айыылар, Иэйиэхситтэр, Уот Уһутаакылар, Мэңэ таастар. Үрдүк Мэңэ Халлаан диэххэ сөб, анараа абааһы халлаана диэххэ сөб. Дъон маассабай психологиятыгар биллэринэн бу былыргы үөрэх астрология. Огнепоклонничество5а онтон Күн буолла5а дии саамай умайар уот, уоту Күн курдук көрүөххэ сөб ол иһин былыргылар уоту ытыктыыллара бала5аңңа уот умуллуо суохтаа5а. Мантан ордук конкретно сатаан быһаарбаппын. Күн, Ый, Сир. КЫС эргиирэ аббривиатуралаах буоллахтара дуу диэхпэр дылы. Махтал сэргииргэр уонна неоязычник буоларга бэлэмңэр, Мин неоязычникпын дэммэт этим да неоязычник буолан тахсарым буолуо дии. Киһитийии эрэ суола диибин пока.

  23. Христианство

    хата быдан ейденумтуе.10 заповедей диэн баар сурун ейдебулэ.интернекка киирэн керун.10 заповедей тутус да бутэр.Наhаа космос энин суох онно.

  24. 10 заповедей

    Почитай отца твоего и мать твою,да будет тебе благо и долголетен будешь на земле.
    Не убивай.Не причиной страданий и вреда ближнему своему.
    Не прелюбодействуй.Чтобы в мыслях,словах и делах быть чистыми и целомудреными,и чтоб каждый из нас любил и почитал своего супруга.
    Не укради.Не отбирать у ближнего своего денег,или имущества его,и не приписывать себе чужого.
    Не произноси ложного свидетельства на ближнего своего.Не говорить неправды о ближнем своем,не клеветать на него и не распространять о нем худой молвы.
    Не пожелай дома ближнего твоего.Не посягать на наследство,или дом ближнего своего и не присваивать их себе,прикрываясь законом и правом.

  25. Мин ити христианство

    сурун ейдебуллэрин суруйдум.Дьининэн христианство даганы бастаан хайдах сири танара айбыта энин диэннэрэ элбэх.ол ити Ордуос космоhы энин кэпсиирин курдук,дьон наадыйбат,сылайар онтон.Эн Ордуос кылгатан сурун ейдебуллэргин суруй манна,космостаныма.

    • Ордос

      Бу заповедътар бары биир тылынан солбуйуллаллар киһилии буол диэн.
      Кэңэтэн «Киһи киһилии буолла5ына эрэ киһи буолар киһилии буолбата5ына кыыл эбэтэр дъиэ кыылын суолунан барар» диэн.
      Салгыы «Хайа баһарар киһи, хаһан ба5арар, хайдах да буолбутун кэннэ, кини киһи буолан төрөөбүтүн иһин киһилии суолга киириэн сөб» диэн.
      Ити барыта биллэр общечеловеческие ценности диэххэ сөб ити 10 заповедь дуу моральный кодекс строителя коммунизма дуу да ити да биир курдуктар. Айыы суолун тутус диэни. Киһи буол саха буол диэни. Итини сүнньүнэн киһи барыта билэр.
      Ол же христианнарын ону анаан бастатан туран кэһэллэр ээ а5абыыттаргынаан. Итэ5эл проблемата онно сытар. То5о мин хайа эрэ биир еврей хаһан эрэ эппитигэр билигин итэ5эйиэхтээхпиний дииллэр билигин сорох нууччалар. Мин то5о оннук буолуохтаа5ын быһаарыыга ордук охтобун ол иһин ити Космоһы кытта бэйэбит оңоһуубут тутулуктаа5ынан Космоска хайдах ол тутулларбыт тэриллэн туралларыгар ситимнээ5и былыргы итэ5эл билэр эбитин этэбин.
      Итэ5эл диэн оннук ханна эрэ хаһан эрэ ким эрэ эппитэ онно итэ5эйиэхтээххин диэн. То5о онно итэ5эйиэхтээхпиний диэн боппуруос христанство5ар үөскээбитэ ыраатта Ватикан онно эппиэттэбэт. Онно холоотоххо былыргы итэ5эл билигин билии буолан та5ыста күүһэ онно. Бу 10 заповедътаргын холобура то5о оннук буолла5ына киһи оло5ор ордугун даже онтон атыннык буолара табыллыбатын быһаарар билии. Христос, Магомед үөрэхтэрин итэ5эһэ онно сытар кинилэр то5о оннук буролуохтаа5ын быһаарбаттар маннык онон бүтэр диэн. Онтон аныгы киһи өйдөөх сүөһү курдук наар үүрүллэ сылдъарын сөбүлээбэт тохтоон кистээн да буоллун бэйэтин санаатынан билэригэр оло5уран олоруон ба5арар. Ол иһин сайдыылаах киһиэхэ итэ5эл буолбакка билии наада. Былыргы Итэ5эл билиитэ бу заповедьтаргыттан тахсыбат буолан баран атына күүһэ диэн ону өссө быһаарар. Онтон быһаарыыта сөбкө таайдын — Космоска, Айыл5а5а.

  26. Минсаха

    Ханнык ба5ар итэ5эл бириэмэлээх, куннээх-ыйдаах. Норуот билбэккэ да сылдьан подсознаниятыгар итэ5эл иирбит курдук киирэн дьон араас итэ5эли, уерэхтэри ылынар. Сектаннар куннууллэр. Евангелистар Эдьигээннэ, Кириэс-Халдьаайыга уо. д. атын сирдэргэ куустээх общиналаахтар. Аргы испэттэр. Христианнар аргы иhэллэр.

    • Ордос

      Итэ5эл уонна арыгы диэн мин аныгыскы поһум темата эрээри манна эппиэттээн этэбин. Арыгы саха5а кырдъык улахан проблема буолла. Хайа да сэриитээ5эр элбэх киһи суорума суолланна, ыал оло5о айгыраата, төрүөхтээх о5о төрөөбөтө. Арыый өйдөөх дъон бэйэлэрэ билигин арыгыны испэт буоллулар, арыгыны олох испэт ыччат элбээтэ. Ол да буоллар арыгыттан ол бу тахса турар. Манна дъэ бу секталар арыгыны быра5арынан туһанан этэргинэн күннүүллэр эбит. Сха былыргы итэ5элинэн арыгыга эмиэ ылларбаккын. Куккун араарыма диэн. Кут диэн аңардастыы этиллэр буолла5ына бу Ийэ Кут мэйиигэ олорор бу киһи өйүн үлэтин салайар киин Күнү кытта ситимнээх. Куккун Сүргүттэн араарыма диэн ис хоһоонноох. Сүр диэн Айыы Үөрэ5инэн бу Буор Куту уонна Салгын Куту холбуу көрүү дэнэр. Итэ5эли Күн Тиһигэр сыһыаран көрүүгэ Үһүс Кут Ыйы кытта ситимнээх Ууһуур дъо5уру салайар киин буолан тахсар ба5ар аата былыргыта Салгыыр Кут диэн буолуо ону Салгын Кукка маарыңныыр буолан буккуйан кэбиспиттэрэ буолуо. Итэ5элбит өйдөбүллэрэ умнуллубуттара ырааппытын Өксөкүлээх билинэн турар Тэрис этэринии кинилиин мөккүһүн. То5о диэтэргин Салгын Кут диэн информационное поле бэйэтэ туспа баар. Онтон киһиэхэ Сири уонна Күнү кытта ситимнээх икки Кут баар буоллахтарына Үһүс Ыйы кытта ситимнээх Кут хайаан да баар буолуохтаа5ын кэрэ аңардарбыт барахсаттар Ыйы кытта ситимнээх Кут ханна баарын уонна туох суолталаа5ын Ый аайы бэлиэтээн этэн биэрэллэр. Онон Сүр диэн Буор Куту уонна Үһүс Куту ба5ар Салгыыр Кут буоллун холобура холбуу көрүүлэрэ буолар. Ол аата Сүр диэн Киһи Сүрэ5ин ба5атынаан уонна Ууһуур дъо5урунаан. Бу куттар Сир уонна Ый холбуу систематын кытта ситимнээхтэр. Ол аата Куккун араарыма диэн Сир Ыйдыын Күнтэн тутулуктарын быһыма диэн оннук табыллыбат буквально өлө5үн диэн. Ол иһин сахалыы итэ5эллээх киһи арыгы испэт диэн буолбатах иһиэн сөб буолан тахсар главнайа өйүн сүтэриэ суохтаах диэн сүтэрэр буоллун ол турукка киирэр буоллун да ол эн тыыннаах сылдъар оңоһуугуттан атын диэн. Сахалыы Итэ5эли ылыы бэлиэтэ диэн киһиэхэ бэйэтигэр киһи аата. Дъиңинэн билигин сахалар төһө да сахаларбыт диэн бэйэбитин түөскэ охсуннарбыт биһиги үксүбүт христианин. Эппитим дии немец фашиһын саллаата пионерскай хаалтыс бааммытын курдук атын дъон көрөрүгэр. Киһиэхэ аат диэн эн бу атын дъонтон араарыллар бастакы бэлиэн. Бэйэн бэйэ5ин аата да суох билэ5ин. Атын дъон эйигин ааккынан эрэ билэллэр. Ол курдук сахабын диэн эн бэйэ5ин эрэ санана5ын онтон атын дъон эйигин билиңңи ааккынан нуучча дииллэр. Онон сахалыы арыгыны быра5ыы бастакы хаамыытынан сахалыы итэ5эл ылыныы буолар ол бэлиэтинэн сахалыы аат буолар. Биллэн туран сахалыы ааттаммытын сууйууттан са5алаан арыгылыы сылдъыахха сөб буолан баран бу аат диэн программа такайыы реклама механизмын курдук ону син биир толоро5ун. Толорулларын билбэттэрэ буоллар баайдар 1 каналга мүнүүтэ5э 100 тыһыынча доллар төлүө суо5а этилэр. Такайан биир тыл элбэхтэ хатыланар буолла5ына ол толоруллар. Эн бэйэн сахалыы ааккын элбэхтэ наар истиэн бэйэ5эр этиэн пааспаргар суруктарга көрүөн түмүгэр сахалыы итэ5эл чөллөрүн тутуһар буолуон. Куттаныма, кыыһырыма, ыксаама, итиримэ, кутурума чөл туруктаах буол. Чэ итинник.

  27. Ити Дагестаннар,Ингуштар у.д.а

    Арабский ааттаахтар,бэйэлэригэр омуктарын аата буолбатах.

    • Ордос

      Ислам арабскай итэ5эл ол иһин арабтыы ааттаах буоллахтара дии ол быыһыгар төрүктүү ааттар эмиэ бааллар. Дагестаңңа 40 омук олорор олор быыстарыгар төрүктүү тыллаахтар кумыктар бааллар. Кавказка буккуур уларыйыы бө5ө тахса сырытта5а а5ай дии. Аат киһи итэ5элин, омугун бэлиэтэ.

  28. Минсаха

    Дьонно сахалыы аат (куттаах-сурдээх) баар буолла5ына — айыы итэ5элэ киирэригэр теhуу буолуо этэ. Сахалыы аат элбиэн наада. Киhи аата улаханы билэр.

    • Ордос

      Айыы Үөрэ5ин тар5атааччыларга биирдэригэр да сахалыы ааттара өссө суох. Сүүстэригэр православнайбын диэн суруна сылдъаннар сахалыы итэ5элгэ ыңыраллар (маннык быйыл мин итэ5эл конфренциятыгар эппитим ким да туох да диэбэтэ5э туох диэхтэрэй кырдъыга оннук буолла5а дии, кырдъыктаа5ар ордук күүстээх туох да суох уонна мин ааппын интернетка күлүү гыныы бө5өтө диванниктар). Псевдоним диэн псевдо — сымыйа, ним — аат (Баппа5ай Миитэрэй). Оччо дириңник биһиги православнай итэ5элгэ ылларан баран сылдъабыт. Аанньатыгар уруккута хомсомуол сэкирэтээрэ билигин а5абыыт буолуой Аф. Мигалкин. Онон сахалыы аат биһиги дъоммут ылыналлара уустуктардаах. Билигин оскуола о5олорун алын кылаастарын о5олорун ааттара үксэ сахалыы бу дъон улаатан о5олорун эмиэ сахалыы ааттаан. Дъэ оччо5о ба5ар толору сахалыы ааттанарбыт буолуо. Аны туран билигин оскуола о5олоро бары сахалар нууччалыы кэпсэтэллэр. Прямо минсельхоз мунньа5ын курдук онно нууччалыы ыыталлар мунньахтарын бу барыта тыа сириттэн төрүттээх дъон. Дъэ дъиибэ аны ити Таатта5а казачество тэрийбиттэр киһи бө5ө киирбит о5о бө5өтүн сутуйаллар эбит сайын аайы. Тугу үөрэтэллэрэ буолуой эһиги өбүгэлэргит куһа5ан дъону үчүгэй хаһаахтар сөбкө кыргыбыттара диэн дуо. Били Суорун Омооллоон курдук Здесь был кровожадный злой местный князец Тыгын диэн Дружба комплекска Суоттуга стендэлээх алтаңңа чеканканан суруллубут панно баара. Билигин сылдъыбыт дъон көрбөтөхпүт дииллэр. Былыргы сахалыы итэ5эли Аан Дойду Добун итэ5элин билиэххэ наада ылынарын ылымматын хас биирдии киһи бэйэтэ билэр.

  29. Былыр бугуннэттэн

    40 куннээх ыhыах сагаланара.

  30. Арба да

    Сулустааны Мыраан- я потомственная казачка дии дии туеhун охсунар уhу сурага

    • Ордос

      Сулустаана Мыраан инньэ диэбэтэ5э буолуо бу сахалыы ааты толору ылыммыт киһи о5олорунаан кэргэнинээн. Ханан казак буолуой. Бу Таатта5а казак буолууттан атын суол бэйэ диэки эргиллии.

Оставить комментарий    

!