Утуман Таман чучунаа туһунан санаата

Бу Чучунаа кимин-туоҕун «Үрүҥ Аар Айыы Итэҕэлэ»  диэн кинигэбэр суруйбутум. Ону хатылыыбын, бу туска бэйэм санаам.

Чучунаа – итэҕэлгэ сыһыаннаах тиэмэ, киһи-аймах аан бастаан Сиргэ үөскээһинин  саҕанааҕы кэм.

Сахалар  Айыы Хаан Аймахтарабыт дэнэбит. Ар5аhыттан тэhииннээх аhыныгас санаалаах Айыы Хаан аймахтарабыт, Көхсүттэн көнтөстөөх көмүскэс санаалаах Күн Өркөн улууһун дьонобут.

«Ар5аhыттан тэhииннээх, көхсүттэн көнтөстөөх»  диэн быhаарыы – Күн Тиhигэр планеталар тэhииннээх, көнтөстөөх курдук Кун тула баайылла сылдьаллара этиллэр. Айыы Хаан диэн – Марс планета. Ити этии ис хоhооно: биhиги Сир дьоно, киhи аймаҕа сайдыы муҥур уhугар – аhыныгас санаалаах  Айыы Хаан (Марс планета) дьонун кытта хаан-уруу аймахтыы буолуохтаахпыт диэн.

Саха Итэ5элинэн саҥа төрөөбүт о5о5о Айыыhытын ылабыт. Айыыhыты кытта хайаан да Иэйиэхсити ахтабыт, көрө-истэ, көмөлөһө  сырыттын диэн. Иэйиэхсит – Айыыhыт эдьийэ буолар диэн. Ол иhин соро5ор Эдьээн Иэйиэхсит диибит.

Айыыhыт диэн – Меркурий, Иэйиэхсит диэн – Венера. Олонхо5о этиллэринэн, киһи аймах Улуу Тойоҥҥо махтаныахтаахпыт, кини уола Үрүҥ Аар Айыы Тойон кыыhын ойох ыларын көҥүллээн, онтон ылата Орто Дойдуга олох баар диэн.

Улуу Тойон диэн Юпитер планета. Кини уола диэн билиҥҥитэ – Ый. Орто Дойду диэн дайды, дайа сылдьар эттик –  Сир. Ый – Сир ойо5оhугар баар буолуо5уттан ылата Сиргэ олох баар. Бу – научнай геологическай факт. Былыргы билии бэриллиитин көстүүтэ.

Күнтэн аахтахха Венера кэнниттэн Сир кэлэр, онтон Марс. Онтон Мэнэ Таастардаах Саҕа. Үөhээ Үөс диэки Дойду манан бүтэр. Салгыы алларыы-аллараа Дойду са5аланар. Үүт туман курдук болоорон көстөр күннээх диэн. Онон Үөhээ Дайды оло5ун аахтахха, Күнтэн төрөөбүт Айыыhыттаах.

Айыыhыт улаатан Иэйиэхсит буолар, эргэ тахсаары сылдьар кыыс Венера. Сир Ыйга эргэ тахсан оло5у үөскэппит. Онтон эрэ – Ил өлөн – оло5о огдолуйан кууран-хатан турар Марс.

Онтон салгыы планета үлтүрүйэн Мэҥэ таастар буолан – саҕа үөскүүр (пояс астероидов). Онон Күн Тиhигэр олох үөскүүр, өлөр эмиэ киhи курдук. Сайдыыларын мунур уhугар тиийбит дьон олохторо огдолуйарын эрдэттэн билэн, Сиргэ бэйэлэрин олохторун сал5аарылар – Сиргэ олохтоох харамайдар хааннарыгар бэйэлэрин хааннарын холбооннор бу биhигини билиҥҥи Сир дьонун сахпыттар. Ол туhунан үйэлэргэ хаалларбыт бэлиэлэрэ – Сфинкс.

Ити пирамидалары да тутуулара метеориттартан харыстанар эрэ оноhуулаах дьиэлэр. Оннук усулуобуйа5а метеоритнай кутталга кинилэр эрдэ олоруохтарын сөп. Онтон кэлин Сиргэ метеоритнай куттал суо5ун билэн баран Мексика5а ити аhа5ас пирамидалары туппут буолуохтарын сеп.

Дьэ Чучунаабытыгар төнүннэхпитинэ – дьону сиргэ са5алларыгар, холобур. олохтоох кыылы кытта бэйэлэрин хааннарын буккуйдахтарына үс тыынар-тыыннаах харамай көрүҥэ үөскүүр. Оҥорбут эмбрионнарын уйатынан   сирдээ5и ийэ кыылы туhаммыттар быhыылаах.

Ити үлэ үс түмүктээх буолан тахсыбыт – ийэ кыыл төрүүрүгэр. Бастакынан былааннаабыттарын курдук бэйэлэрин курдук киhи. Иккиhинэн ийэ курдук ийэ кыыл. Үсүһүнэн кыыл да буолбатах, киhи да буолбатах ордук кыылга маарыҥныыр эрээри эмиэ да киhиттэн сатаан тэйбэт харамай-сүөһү буолбут. Дьэ бу үс  биологическай форма ордон бачча5а диэри кэллибит.

Айыы Хааммыт аhыныгас санаата аргыый арыллан, уhуктан киhи аймах улам киhитийэн иhэбит. Саха Итэ5элин сүрүн сыала-соруга ити. Киhи киhилии буолуута хайаан да буолар диэн, онно Итэ5эйии ону Билии. Ол да буоллар хааммытыгар баар – кыыл сигилибит сэрии, өлөрсүү, сүөһүљүү быhыыбыт – уоруу, албыннааhын, албыннаhыы, коррупция син баарын бааллар да, бытааннык а5ыйаан иhэллэр.

Бу туhунан былыргы уруhуйдар да, остуоруйалар да, кэпсээннэр, олонхо да туоhулара муҥура суох элбэх. Холобур, хахайы кытта киhини холбообуттан хахай бэйэтинэн, киhи уонна дьиэ кыыла – куоска тахсаллар. Бөрөнү кытта холбооhунтан: бөрө, ыт, киhи эмиэ. Ол курдук балыктары, көтөрдөрү да кытта холбооhунтан араас харамайдар үөскүү сылдьыбыттарын туоhулара эмиэ элбэхтэр.

Геленджикка тыhыынчанан таас көтөр уйатын курдук тааhынан уу тэстибэт гына ыпсарыылаах скворечник курдук төгүрүк ааннаах дьиэлэр бааллар. Ол курдук киhи уонна эhэ икки ардынан харамай – Чучунаа, албыннатан геннай памятынан эhэлэргэ биирдэ эмэ төрүүрэ буолуо. Ол харамай эмиэ да киhи аҥаардаах эрээри киhи буолбатах,  үйэтин моҥоон олорор буолан итинник көстөн ааhар буолла5а дуу. Эhэ үөскүүр сирдэригэр хам-түм көстөн ааhар  диэн. Онон ити биир эмиэ устойчивай эрээри, сатаан тэнийбэтэх биологическай форма.

***

Утуман Таман

Редакцияттан: судургутук эттэххэ – инопланетяннар Сиргэ кэлэн геннэй инженериянан – икки атахтаах, иннинэн сирэйдээх бороҥ урааҥхайы айбыттар. Бэйэлэрин геннэрин – хааннарын кытары  маннааҕы кыыллар геннэй биоматериалларын туһанан – киһини оҥорон таһаарбыттар.

«Бог создал человека по своему образу и подобию», – диэн Библияҕа суруллар. Бог – Таҥара – Айыы – инопланетяннар. 

Онтон сахаларга киһи Айыыттан уонна Абааһыттан турар диэн өйдөбүл баар. «Айыыта киирдэ, абааһыта киирдэ», – диибит. «Кыыла турда, кыыллыйда» – диэн этии эмиэ баар. Утуман Таман  Сиргэ олох үөскээбитин туһунан бэрт сэргэхтик кэпсиир.