Кэҕэ тоҕо уйа туттубатын билэҕит дуо?

Хас биирдии чыычаах уйа туттар. Онтон 5-10 тэҥҥэ сиппит сымыыттарын үс-түөрт хонук иһигэр сымыыттыыр уонна 21 эбэтэр 24 күн устата тиһигин быспакка сымыытын баттаан сытыахтаах. Оччоҕо эрэ оҕолорун сымыытыттан таһаарар. 

Оттон кэҕэ айылҕата атын. Кини сымыыттара тэҥҥэ сайдыбаттар эбит. Маҥнайгы сымыытын кэнниттэн иккис сымыыта нэдиэлэ буолан баран ситэр. Иккис сымыытын кэнниттэн эмиэ нэдиэлэ буолан баран үһүс сымыыта ситэр…

Ол иһин кэҕэ биир — биир сымыыттаан баран 21 хонук сымыытын баттыыр түгэнигэр,  атын оҕолоро нэдиэлэнэн хойутаан тахсыахтаахтар. Оччоҕо кэҕэ сайыны быһа уйатыгар сымыыттарын баттаан сытыахтаах курдук. Ол кэмҥэ бастакы тахсыбыт оҕото аччыктаан өлөр. Онон кэҕэ сүрдээх киитэрэй ньыманан сымыытын атын чыычаах уйатыгар хаалларар. Нэдиэлэ буолан баран, эмиэ  уйалаах атын чыычааҕы булан үргүтэн сымыытын хаалларар.

Тоҕо чыычаахтар киниэхэ уйаларын туран биэрэллэрий?!

Кэҕэ мохсоҕол   көтөрүн үтүктэр. Ол ньыманы туһанан чыычаах уйатын үрдүнэн уһууран, ийэ чыычааҕы үргүтэн көтүтэр. Оннук чыычааҕы уйатыттан куттаан үүрэр ньыматынан туһанар.

Ити гынан кэҕэ биир туһаны оҥорор. Мутукчалаах тиит мас ситэр кэмигэр уһун түүлээх үөн (гусеница) тэҥҥэ тиллэр. Бу үөнү кэҕэ эрэ сиир эбит. Атын көтөрдөр сиэбэттэр. Аны ити үөн кэҕэ бэлэһигэр хатанан хаалар. Оччоҕо кэҕэ ону төлөрүтэ сатаан «кукууктуур», куолайын ыраастыыр. Ону биһиги кэҕэ этэр диибит.

***

Саха сиринээҕи иһитиннэрэр-биллэрэр  агенство хаартыската туһанылынна