Битэмииннээх арбуһу кыайа тутар буоллулар

Урукку сылларга соҕуруу дойдуга үүнэр арбуһу үүннэрэ сатаабыт суох этэ. Бу кэнники сылларга кылгас сайыммытыгар уон киилэттэн тахса ыйааһыннаах арбузтары ылаллар. Амма сатабыллаах оҕуруотчуттара соҕуруу дойду биир минньигэс, битэмииннээх, оҕо да, улахан да дьон астына сиир бахчевай култууратын хото уонна сатаан үүннэрэр буоллулар.

Быйыл сайыммыт бэрт куйаас күннэринэн күндүлээтэ. Күлүккэ 40-тан тахса кыраадыс буолбутун, бэл диэтэр сорох сиргэ күҥҥэ 50 кыраадыска тиийэ куйаарбытын туһунан дьон статустарыгар үллэстибитэ. Дьэ маннык итии күннэргэ сатабыллаах оҕуруотчуттар арбуһу таба үүннэрэн ыллылар. Болугур нэһилиэгин олохтооҕо, педагогическай үлэ бэтэрээнэ Альбина Павлова быйыл арбузтара бэркэ үүммүттэрин, саамай улахан 8 киилэ буолбутун этэр.

Олбуорун сибэккинэн симиир, эмиэ бэртээхэй оҕуруотчут, Амма нэһилиэгин олохтооҕо Елена Макарова эмиэ арбузтарынан сиэннэрин хото күндүлээтэ.

Алтантан  сатабыллаах оҕуруотчут Марфа Борисова тыквата да, арбуһа да, кабачоктара да бэркэ үүннүлэр.

Онтон Сулҕаччы нэһилиэгин олохтооҕо, Арассыыйа худуоһунньуктарын чилиэнэ Николай Рязанскай олоҕун аргыһа Екатерина Филипповна иккис сылын арбуз үүннэрээччилэр бөлөхтөрүгэр киирэн, социальнай ситим нөҥүө сүбэ-ама ылан быйыл арбуһун үүнүүтэ үчүгэй. Кэргэнэ бэртээхэй теплица курдук оҥорон, манна 16 угу олорпут.

“Арбуһу үүннэриигэ  анал бөлөххө  киирэн олордорго,  прививкалыырга үөрэнэн иккис сылбын үүннэрэбин. Былырыын соччо табыллыбатаҕа, ол да буоллар  син 5- 6 арбуһу  быһан амсайбыппыт.  Наһаа үчүгэй, минньигэс этэ.

Оҕуруотум кыараҕас буолан эһиил бээ, үчүгэйдик ылсыахха, бачча улахан тэлгэһэҕэ анал миэстэтэ оҥостуохха  диэн кэргэммэр эппитим . Дьэ Николай Николаевич  ылыстаҕына олох күүскэ, олохтоохтук ылсар. Онон былырыын күһүн сирин хаһан барытын бэлэмнээбитэ. Саас хаптаһыннарынан анал хоруопка  оҥорбута олох олохтоохтук.  Кээмэйэ кэтитэ 1 миэтэрэ 20 см,  үрдүгэ 30 см,  уһуна 19 миэтэрэ курдук.

Бэйэн төһөнү олордоргуттан көрөн.  Онон мин саас арбузпын прививкалаан саҕалаабытым, барытын эрдэ сакаастаабытым. Соһуйуом иһин барыта табыллан үчүгэй баҕайы рассадалар буолбуттара. Үксэ түргэнник ситэри олордубутум. Ол курдук “Ранний рубин”, “Черный дракон”, “Черный принц” , “Там Там “, “Огонек”  игин диэн сортары.  Олордор сирим үчүгэй буолан эрдэ олордубутум.  Быйыл сайын куйаас  буолан дуу,, хайдах эрэ тута  ылсыбыттара,  эрдэ баҕайы ситэн барбыта. Онон от ыйыттан сиэн барбыппыт. Дьиҥинэн наставниктары  кытта сүбэлэттэрэ  көрдөххө сатанар эбит. Наһаа уустук буолбатах эбит. Саамай кылаабынайа  баҕарыахха наада  дии саныыбын. Ону кытта уу дэлэй баар буолуон наада эбит. Улаатар кэмигэр сөпкө аһатан ууну сөптөөхтүк кутуохха наада. Мин уутун нэдиэлэҕэ биирдэ кутабын. Икки ук ортотугар биир балтараалаах роса бытыылкатын аллараа өртүн уу тахсар гына дьөлөҕөстөн баран буорга аҥаарыгар диэри анньан кэбиһэҕин.

Ол бытыылка иһигэр 10 киилэ курдук ууну шланганан күүскэ тэптэрэн кутаҕын. Кэмиттэн кэмигэр бытыылкаҕын хостоон хайаҕастарын ыраастыы сылдьыахха наада.  Хоруопкабытын поликарбонат сабыылаах. Аһыллар-сабыллар. Ардахха, сөрүүҥҥэ сабабын. Быйыл куйаас сайыҥҥа аһаҕас турбута. Ардахха сибэккитэ куоппаһырбат, аһа сытыйыан сөп диэн сүбэлээбиттэрэ. Онон сабар этим. Аны опыляйдаан баран, ол күнүн арбузка бэйэтигэр бэлиэтиибин”, — диэн Екатерина Филипповна арбуз үүннэриитигэр сүбэлэрин үллэстэр.

Дьэ чахчыта баҕалаах, сүрэхтээх буоллахха, соҕуруу үүнэр астарга ылсыахха  уонна ону хайа баҕарар үүннэрэн ылан туох да химията суох суох бэйэ үүннэриитин амсайыахха сөбүн бу сатабыллаах оҕуруотчуттар  холобурдарыгар көрөбүт.

***

“Амма олоҕо” хаһыат