ЧАХЧЫЛААХ ЫЙЫННЬЫК

Эргэ Саҥа Дьыл – биһиэхэ, Арассыыйаҕа эрэ бэлиэтэнэр дьикти бэлиэ күн баар. Эргэ эрээри саҥа, саҥа – ол эрээри, эргэ.

Тоҕо “Эргэ Саҥа Дьыл” диэний? Билэҕит дуо? Кылгастык быһаардахха, урукку халандаарынан Саҥа Дьыл буолар кэмэ эбит. Ол курдук, Арассыыйа Империята юлиан халандаарынан, оттон Европа григориан киэнинэн олорбут. 

Юлианскай дьылы-күнү ааҕыы Былыргы Римтэн үөдүйбүт, Былыргы Египет астрономиятыгар олоҕуран оҥоһуллубут. Оттон биһиги эрабыт 16-с үйэтигэр Аан Дойду куйаарын тутулугар олоҕуран таҥыллыбыт Григориан халандаара быдан сөптөөх буолан биэрбит. Ол иһин, 1918 сыллаахха, большевик бырабыыталыстыбата урукку халандаары уларытарга соруммут. 

Бу икки халандаар араастаһыыта 13 хонук эбит, онон, судаарыстыбалар икки ардыларыгар алтыһыыга күчүмэҕэйдэри үөскэтэрэ. Холобур, тас дойдуга Арассыыйаттан тиийбит сурук күнэ-дьыла олох атын буолан, өйдөспөт түгэн тахсар эбит. Онон, Арассыыйаҕа саҥа былааһы кытта, 1918 сыллаахха олунньу 14 күнүгэр, Арҕаа Европа халандаарын ылыммыттар. 

Ити кэннэ, Арассыыйаҕа хайа да дойдуга суох бэлиэ күн – Эргэ Саҥа Дьыл диэн бырааһынньык үөдүйбүт. Тохсунньу 13 күнүттэн 14 күнэ үүнэр түүнүгэр Эргэ Саҥа Дьылы көрсөбүт. 

***
«Чохоон» канаалтан