Курс валют
$
72.43
0.42
85.36
0.71
Курс валют
Курс валют
$
72.43
0.42
85.36
0.71
Меню
Поиск по сайту

«Кини кыыһа». Саха көрөөччүтүн санаата

29.10.2017 15:18 0
«Кини кыыһа». Саха көрөөччүтүн санаата

Алтынньы 28 күнүгэр «Культура» федеральнай телеканалга Татьяна Эверстова киэҥник рекламаламмыт «Кини кыыһа» киинэтэ көһүннэ. Бу иннинэ, урут, киин ханаалынан Никита Аржаков «Ильмен үрдүнэн туруйалар» киинэтэ көстөн турардаах.

Элбэх саха киһитэ Эверстова киинэтин көрдө уонна санаата икки аҥыы хайынна. Ким эрэ сэргээтэ, ким эрэ сирдэ.

Бу киинэ бастаан саха көрөөччүлэригэр буолбакка,  Россия, Европа кинофестивалларын дьүүлүгэр тахсыбыта да, хара маҥнайгыттан киинэ анарааҥҥы көрөөччүгэ анаммытын туоһулуур. Биһиэхэ анамматах киинэ буолан, ылымматах дьон ахсаана лаппа баһыйар уонна олус агрессивнай рекламата даҕаны сирбит дьон ахсаанын хаҥаппыта буолуохтаах. Төһөнөн көөчүктүүллэр, соччонон киһи кэтэһиитэ-манаһыыта улаатар.  Били, саҥа миниистир уолу «Гарвард, Папуа-Гвинея» дии-дии дэлби эрдэттэн рекламалаан кэбиһэннэр, дьон миниистири көрө да илигинэ, олох сахаҕа тэҥэ суох уол буолуо дии санаабыта. Онтон телевизорга илэ көстүбүтүгэр, дьон кэтэспитэ туолбатаҕар өһүргэнэн өттүгүн тосту түһэ сыспыта.  Бу сырыыга «Кини кыыһыттан» элбэҕи, сөҕүмэри кэтэспит саха көрөөччүтэ эмиэ сол курдук турукка түстэ.

2000 сыллар саҕаланыыларыгар нуучча кинематогрофтара аан дойду киинэ фестивалларыгар авторскай киинэлэринэн эмиэ биириис бөҕө ылар этилэрэ. Анараа аатыран баран дойдуларыгар кэлэн улахан сэҥээриини ылбаттара. Европалар «странные русские» критерийинэн сыана быһан сэргииллэр диэн кириитиктэр суруйуулара бааллара. Ол курдук Эверстова киинэтигэр, европалары урут билбэтэх омуктарын олоҕо-дьаһаҕа, сирэйэ-хараҕа сонурҕаттаҕа. «Странные якуты».

Бастатан туран, саха көрөөччүтэ бу киинэҕэ көстөр малынан-салынан, дьиэтинэн-уотунан урукку 80-с сыллардааҕы олоҕун билиннэ, ылынна. Ол гынан баран, персонажтарын, кинилэр майгыларын ылыммата.

«Бу сатаан да кыайан таҥаһын таҥныбат оҕо, сааһыгар дьүөрэтэ суох  «өйдөөх», өссө улахан эр киһини кытары саахыматтаан хотор диэтэҕиҥ. Итэҕэтиитэ суох».

«Эбэлэрбит, эһэлэрбит оҕону таптыы, хайгыы, сыллыы-ууруу, имэрийэ-томоруйа сылдьаллара. Ити киинэҕэ ол суох. Бары робот курдуктар».

«Оччотооҥҥу оҕонньоттор уһун баттахтара суох этэ. Сайын ортото көннөрү чэйдээри эрэ мусталлара, олоххо оннук суох этэ».

«Киинэ туохха эрэ үөрэтиэхтээх, тугу эрэ саҥаны этиэхтээх этэ буоллаҕа — ол суох. Режиссурата да мөлтөх, сценарийа да салаҥ».

«Удаҕаммын диэн суоһурҕаныы дуу, ити тугуй… Аһара нескромно буолбатах дуо? Эһигиттэн ордукпун дэнэрэ? Тыа оҕото биһиги саҕана бары ойуурга, алааска сылдьан улааппыппыт. Бары ичээмсийэ сатаабаппыт ээ».

«Мин өйдөөбөтүм, ити туох сыалтан киинэ уһуллубутун, киинэ устубутун. Киһи публикаҕа тахсар буоллаҕына туох эмэ этэрдээх буолуохтаах буоллаҕа…».

«Тулуйан көрөҕүт дуо, наһаа чуҥкук дии…».

«Киинэ эргэ альбому ылан көрөр курдук. Эмоцията да, диалога да суох. Көннөрү былыргы хаартыскалары сыымайдааһын. Ни страсти, ни потрясения, ни режиссуры, ни сценария, ни кульминации, ни развязки».

Оттон хайҕаабыт дьон «цельный фильм», «ордук оруолу толорбут кыыһы сөбүлээтим, тэҥҥэ ытастым», «автор олох айылҕалаах ураты дьахтар эбит», «наҕыл, үчүгэй киинэ, оҕолорго көрдөрүөххэ наада», «киһи супер-пупер диэбэт, но добрый фильм» диэбиттэр.

***

Саха киинэтин таһымын туһунан интернет ситимигэр Саха сирин киинэтин бэтэрээнэ, суруналыыс, кыраайы үөрэтээччи Уйбаан Боппуок-Бахсылыырап илии баттааһыннаах сурук тарҕанна.

«Кини кыыһа» киинэҕэ сылдьыбытым да астымматаҕым…
Дьэдьэннии тахсыбыт сиэнэ оҕолортон хаалан муна-муна иһитин толору дьэдьэннээн, хойутаан киирбит сиэнигэр эбээтэ үөрбүтүн биллэрбэтэ даҕаны… эгэ сыллыа дуо?..
Биһиги эбэлэрбит итинник буолбатах этилэр…
Тууйаспыт түгэҕэр да сир астаах киирдэхпитинэ үөрэллэрэ, хайгыыллара…

Ааспыт кыһын буолбут «Сааскы кэм» киинэ эмиэ итэҕэһэ элбэх…
Хас да мөлүйүөҥҥэ оҥоһуллубут киинэҕэ икки оҕус көстүбэтэҕэ дьиибэ…😳 биир оҕуһу кырааскалаан дьаабылаан көлүнэ сылдьаллар…
Аны оҕуспут кэтэр бурҕалдьыта эмиэ кырааскалаах. Оһохпут маҥан оппуохалаах. Бу Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин иннинээҕи олоххо…
«Сааскы кэм» романы 3-с кылаастан саҕалаан аахпытым…Сөдүөччүйэ эмээхсини быыс кэннигэр сытан эрэ, эбэтэр оһоҕун иннигэр куобах тириитэ имитэ олорон кыра-куйа бэйэтэ остуоруйа кэпсиирин курдук өйдөөн хаалбыппын…
Степанида Борисова оччотооҕу аас-туор олох эмээхсинигэр барсыбат, майгыннаабат көрүҥнээх…Микиитэ уолбут биир оннук «пыш» курдук…
Уопсайынан Амма Аччыгыйа улуу классикатын дьаабылаан оҥорбуттар…
Астымматаҕым…✊🙏🙄
Үчүгэй киинэни киһи эккирэтэ сылдьан 3-4 төгүл көрөр буолара…
САХАЛАР КИИНЭ ОҤОРОР БУОЛЛУБУТ диэн арбанабыт даҕаны, билиҥҥитэ киһи эккирэтэ сылдьан умсүгуйан көрөр киинэтэ баарын көрө-билэ иликпин…
Онон киинэҕэ сыһыаннаах, киинэни оҥорор САХАЛАРГА бу суругум тиийдэҕинэ бэйэ бодоҕутун тардыныҥ!
Чахчы даҕаны дьону умсугутар, кэрэхсэнэр киинэлэри оҥоруҥ!
Ситиһиилэри!», — диэбит.

Ити эрээри, саха киинэтэ биһиэхэ саҥа саҥардыы үөскэҕэ түһэн төрүү сатаан эрдэҕэ. Хойутун хойут баҕар чахчы талааннаах киинэ режиссердара баар буолуохтара. Саҥаны, уратыны этэр кыахтаах дьон.

Оттон билигин фестивалларынан сылдьар киинэлэр, биир өттүнэн, аан дойдуга «саха» диэн омук баарын билиһиннэрэллэрэ эмиэ да үчүгэй буоллаҕа. Билиҥҥи таһыммытынан. Кыра омук кылам гынан биллэригэр-көстөрүгэр кылааты киллэрии диэн сыаналыахха сөп.

«Кини кыыһа» — европаларга анаммыт «экзотическай», азиатскай киинэ канонугар майгынныыр, фестивальнай «хаартыска»-киинэ.

Саха ыччатыгар хас эмэ сылынан малы-салы, дьиэни-уоту көрдөрөргө хрестоматийнай айымньы буолуон сөп — эбээлэргит, эһээлэргит маннык дьиэҕэ-уокка олорбуттара, маннык маллаах-саллаах этилэр диэн.

***

Aartyk.Ru

 

АЯМ