Курс валют
Курс валют
Меню
Поиск по сайту

“Өтөрүнэн өйдөммөт омукпут…”

14.03.2017 01:30 40

Иэмэ-дьаама биллибэт иэрэҥ-саараҥ кэмнэр кэллилэр. 2022 сылга,  сахаларга  государственность тутула тэриллибитэ 100 сылын бэлиэтиэхтээхпит.

“Өтөрүнэн өйдөммөт омукпут…”

Саха сирэ бэйэтэ туһунан субъект быһыытынан кыраныыссаланан, туспа былаахтанан, гербэлэнэн, гиминнэнэн национальнай республика  аатын ылан, саха салайааччыларданан, үөрэхтэнэн-хаарданан, тылланан-өстөнөн, култуураланан, олох, экономика араас эйгэтигэр барытыгар кэриэтэ баарбыт. Билиҥҥитэ.

Саха былаас амтанын биллэ. Былааска элбэх саха таҕыста. Бу кэнниттэн бу былааспытын мүччү туттахпытына, сүүс оччонон ыарыылаахтык ылыныахпыт. Онон хайа сатанарынан, хайа кыалларынан былааһын ыһыктыбат буола сатыахпыт. Итини хайдах ситиһэбит?

Россия былааһа империя суолунан барда. Аан дойду таһымынан ылан көрөр эбит буоллахпытына, өлөр икки тиллэр икки былдьаһыгар, бу кэмҥэ оннук быһаарыныы — быыһаныы буолуон сөп: биир киин – биир былаас.  Онтон, биһиги курдук аҕыйах ахсааннаах норуокка ол тугунан диэлийэн тахсыан сөбүй?

Аҕыйах ыйдааҕыта, Путин “Ленин Россия империятын — национальнай политикатынан, бэйэлэрин дьаһанар бырааптаах союзнай республикаларга араартаан,  Россия анныгар атомнай буомбаны укпута” диэн тыл ыһыктыбыта.

Бу киһи биир да тылы, хаһан да мээнэ ыһыктыбат майгылаах. Биллэн турар, дойду муҥур баһылыгын этиитин национальнай республикалар бары дьааххана иһиттилэр.

Россия биир кэлим государство буолуохтааҕын, дойдуну национальнай республикаларга араартааһын сыыһатын, национальнай субъектары суох оҥорорго этиилэр иһиллибиттэрэ ыраатта. Дөрүн-дөрүн ол тиэмэ күөрэйэн тахсарыттан сылыктаатахха — киин былааска итинник санаа иҥэ, буһа, иитиэхтэнэ сылдьар. Сүүс араас омук сүүс баҕата, сүүс иирсээнэ, сүүс арахсыыта, сүүс туруорсуута, үрүө-тараа тыллаһыыта, киирсиитэ, үҥсүүтэ-харсыыта — киин былааска төбө ыарыыта. Ол иһин “атомнай буомбаҕа” холоннохпут. Ити кинилэр харахтарынан.

Оттон биһиги — национальнай республика буолан бур-бур буруо таһааран,  инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан олорон-хатан кэлбит “кыра-хара омук”  туох санаалаахпытый? Хайдах майгылаахпытый?

Элбэх дьону кытары кэпсэтэн көрдөххө – киһи барыта “сахалар бэйэ-бэйэбитин таҥнары тардыһар адьынаттаахпыт, аадка хочуолга буһа сытар сахаларга ханнык да харабыл наадата суох – бэйэбит тахсаары гыммыты таҥнары тардыахпыт” диэн этэллэр. Тоҕо оннукпутуй? Эппиэтэ биир буолуон сөп – ахсааммыт аҕыйаҕа бэрт!

Ахсааммыт аҕыйаҕа бэрт буолан, бэйэ-бэйэбитин аһара билсэрбититтэн аһара ордугурҕаһабыт. Били, христианнар Библияларыгар суруйалларын курдук, ыалбыт биһигиттэн ордуон ончу баҕарбаппыт.

Ахсааммыт аҕыйаҕа бэрт буолан биир туох эмэ быһылаан таҕыста да, барыбытын таарыйар,барыбытын аймыыр, барыбытын оннубутуттан-туойбутуттан эһэ дьалкытан кэбиһэр.

Аны, биһиги сахалар эрэ оннук “ыарыыга” ылларбыт “куһаҕан омук” буолбатахпыт – туох баар аан дойдуга баар аҕыйах ахсааннаах омук бары онон “ыалдьар”. Ол ыарыытын аата – “комплекс малого народа” дэнэр.

***
Соторутааҕыта “Забота-Арчы” хаһыакка кыра омуктар тустарынан улуу бөлүһүөктэр, суруйааччылар этиилэрин тиһэн таһаарбыттара. Ол ону ааҕан баран, бу оруобуна да биһиэхэ сыһыаннааҕы эппиттэр диэн, эмиэ да киһи сэк гына түһэр, эмиэ да хараастан сүөм түһэр.

Холобур, чех суруйааччыта Милан Кундера эппит: “…О, малые нации. В их горячей близости там каждый завидует каждому, там все следят за всеми…” («Нарушенные завещания» к., 1993 с.). Биһиги сөҕүөхпүт иннигэр, чехтэр, поляктар, гректэр бэйэлэрин  эмиэ улахан державалар быыстарыгар кыбыллан олорон — “маалайдарбыт” дэнэллэр эбит. Болҕойон ааҕыҥ бу Кундера тылларын – сахалар майгыларын уот харахха эппит эбит дии саныыгын. Туох да үспүйүөн, КГБ, ФСБ наадата суох – бэйэ-бэйэбитин бэйэбит тиритэ-хорута тыллаан, сиһилии донуостаан биэриэхпит. Ордугургаан… Оо, ол баҕайы оччону уорбута, баччаны сиэбитэ… Оттон миэхэ тоҕо тиксибэтэ, миэхэ тоҕо суоҕуй?! Миэхэ босхо дьиэ куоракка биэрбэтэхтэрэ, бэйэлэрэ ылбыттара, оччотугар өс-саас ситиһиэм,  иэстэһиэм, үҥсүөм, кэһэтиэм!

Бу маннык ордугургааһынтан, хос санааһынтан – кыра омук халбархай илэ бэрт кэбэҕэстик ыһыллар. Улахан омуктар көрдөхтөрүнэ – ап-аҕыйахтар, тугу эрэ булумахтаналлар, этиһэллэр-иирсэллэр, үөхсэллэр, үҥсүһэллэр, кыраһаллар, биир да киһилэрин билиммэттэр, ханнык да   салайааччыларын истибэттэр – кыайан бэйэлэрин дьаһанар кыахтара суох “маалайдар” котокулар…  Кыайан биир тылы булуммат эрээрилэр өссө республикалаахтар-таймалаахтар, кыамматтар – бэйэбит дьаһайыахпыт! Бүттэ…

***

Бурят бөлүһүөгэ Сергей Батомункуев суруйар: «Малые нации. Это понятие не количественное: оно обозначает положение; судьбу: малым нациям не ведомо счастливое ощущение того, что они находятся здесь извечно и навсегда; все они в тот или иной момент собственной истории прошли через приемную смерти; большие нации их надменно не замечают, они осознают, что что-то постоянно угрожает их существованию или оно ставится под сомнение; ибо их существование сомнительно».

Кырдьыга оннук. Наар тыын былдьаһыга. Өлө-өлө тиллии, тиллэ-тиллэ өлүү: 21-с үйэҕэ саха диэн баар буолуо? 22-с үйэҕэ саха баар буолуо дуо? Саха тыла хаһан өлүө дуу, сүтүө дуу?.. Нууччаларга, англичаннарга, кытайдарга, дьоппуоннарга  “биһиги баар буолуохпут дуо” диэн ыйытыы хаһан да турбат. Кинилэр элбэхтэр, халыҥнар – көхсүлэрэ киэҥ, ол аата сыаллара да атын, соруктара да баһаам. Оттон биһиги курдук аҕыйах ахсааннаахтарга биир эрэ кыһалҕа – сарсын тыыннаах буолуохпут дуу, суох дуу… Итинник сүрэх ыарыылаах күнү барыыбыт, күнү көрсөбүт.

Кыра омук хара үөскүөҕүттэн наар тыын былдьаһар мөккүөрдээх. Ол иһин кини санаата биир күннээх, ыксаллаах, кылгас, ыгым. Наар быһах биитинэн хаамар омук мэлдьи ыксаллаах — экстремальнай балаһыанньаҕа сылдьар. Ол туох аанньа майгыны төрөтүөй, сарсын өлөрүн кэтэһэ сылдьар киһи өйүүн туох буоларын билиэ, былаанныа, толкуйдуо дуо?

Омук, норуот төһөнөн аҕыйах да өһүргэс буолар дииллэр. Сахалар хотугу аҕыйах ахсааннаах омуктары өһүргэстэр дииллэрин курдук, биһигини бэйэбитин ханнык баҕарар элбэх ахсааннаах омук ааһан иһэн өһүргэтиэн сөп: “Сэнээтэ!” Бэйэбит бэйэбитин сэнэнэбит, сол курдук атын омук биһигини эмиэ “сэниир” диэн (сэнээбэтэх да буоллаҕына!) оннук ылыныахпыт.

***

Сергей Батомункуев: «Малая нация напоминает большую семью. Семья – это многочисленные обязательства. … Когда Ницше шумно обрушивается на немецкий характер, когда Стендаль заявляет, что своей родине предпочитает Италию, ни один немец, ни один француз не чувствует себя оскорбленным; если какой-нибудь грек или чех осмелился бы произнести нечто подобное, его семья подвергла бы его анафеме как презренного предателя”.

Кыра омук киһитэ бэйэтэ туспа санаалаах буоллаҕына, тута “таҥнарыахсыт” буолар диэн кини этэр. Кырдьыга оннук. Уопсай айдаарар маассаттан тугу эмэ атыны этиэҥ кэрэх – тута “атыыламмыт”, “таҥнарыахсыт”, “салааччы” аатыраҕын. Холобур, газохимическэй собуоту тутары маассабай утарыы кэмигэр бэйэтин санаатын аһаҕастык этэн “собуот наада” диэн миитиннээччилэр сирэйдэригэр тахсан ким эмэ эппитэ буоллар,  сонно тута  “таҥнарыахсыт!” диэн суураллыбат дьаралыктаан баран, испиискэ чугаһа буоллар уот анньыах этибит.  Бэл, интернеккэ ыраахтан олорон Алексей ПЕТРОВ “экономическэй барыстаах буолуохтаах этэ, элбэх производство баара буоллар гаас сыаната да түһүөх этэ” диэн санаатын суруйбутугар маска тиирэ сыспыппыт. “Тоҕо инньэ диирий, туох барыһа баарый?” — диэн ити утарсааччылартан ким эмэ ырытан толкуйдаан көрбөтөҕө буолуо. “Суох” буоллаҕына, бары “суох” диэхтээхпит!

***

Салгыы Батомункуев биири кэпсиир: “Для меня было откровением то, как неадекватно люди реагировали на проведение кратковременной выставки с безобидной темой «Традиции русского чаепития» в музее истории Бурятии. В этой выставке усматривалось, как минимум, посягательство на суверенитет бурятского народа. Конечно, таких активистов не много даже по меркам малой нации, и все же это – симптом, указывающий на некий синдром. И в этом случае за искомым ответом не в последнюю очередь полезно будет обратиться и к исследованиям психоаналитического направления”. Бу учуонай этиитигэр бүрээттэр өһүргэнэн өттүктэрин тосту түһэ сыспыттар, хайдах да ылан үөҕүөхтэрин билбэтэхтэр.

Сахалары ылан көрүөҕүҥ: туох эмэ буолла да – сэрэхэдийэ түһэбит: “Сиэри-аһаары, өлөрөөрү-өһөрөөрү гыннылар, булгу оннук буолуо, буолуохтаах, чуолкай”… Туох баар киин сиртэн кэлэр этиилэри, быһаарыылары, сокуоннары — үчүгэй да буоллун, куһаҕан да буоллун аҥаар кырыытыттан утаран тахсабыт. Сатахха, онтубут түмүгэ суоҕа бөҕөтө. “ВСТО” тутулунна, “Сила Сибири” тардылынна, “дальневосточнай гектар” ылылынна, тимир суол кэллэ, ракета көттө, түстэ… федералларга барыстааҕа буоллар, собуот да тутуллуо эбитэ буолуо, муоста да да дьэргэйиэ этэ.

***

Аҕыйах ахсааннаах “маалайдар” буоларга, биир өттүнэн, өһүргэниэх курдукпут да, аны официальнайдык “маалай” буоларга туруорсан эрэбит. Ытыктанар политиктарбытыттан биирдэстэрэ Зоя КОРНИЛОВА Москваҕа тиийэн сахалары “маалай” гыныҥ диэн туруорса турар.

Сэбиэскэй сойуус эстибитэ 24 сыл буолла. Киһи киһиэхэ киһилии сыһыана, омук омукка тэҥ бырааба государство таһымыгар идеология буолан бүппүтэ оруобуна 24 сыл буолла. “Кулу” диири кулут оҥостоллор.

Африкаҕа олохтоох омуктар, Америкаҕа, Канадаҕа индеецтэр, хотугу омуктар туристары саататар, аралдьытар эрэ көрүнньүк буолар дьылҕалаахтар. Кинилэргэ биир да наука дуоктара, искусство биллэр үлэһитэ, култуура деятеллэрэ, промышленниктар суохтар. Хата, ол оннугар “маалайдарын” иһин кинилэр сирдэригэр үлэлиир хампаанньалар харчы быраҕан биэрэллэр. Кинилэргэ халлаантан харчы түһэ турар.

Халлаан харчыта хаһан да үтүөҕэ тиэрдибэт. Сахалары ол оннук бэлэм харчыга үөрэтээри “маалай” оҥоро сатыыллар дуо? Саха “маалай” буолбакка, “нуучча ньургунун кытары тэҥҥэ туруулаһар”, тэҥҥэ үлэлиир-хамсыыр, харчыны үллэстэр, булар-талар кыахтаах, таһымнаах буола сайдыахтаах. Умнаһыттаабакка, кулуттаабакка!

…Бэлэм харчыга ымсыырыы – эстии суола.

***

Ордугургааһын, бэлэмҥэ дураһыйыыны таһынан, аны биир өттүнэн, “комплекстаах”дьон быһыытынан, бэйэбитин алдьархай сэнэнэбит. Омугу утары көрөн туран сатаан санаабытын нууччалыы сааһылаан этиэхпит дуу, суох дуу: пых-пах… ээ… аа.. хаах ээтэ… Эгэ өйдөөхтүк мөккүһэн баһыйыахпыт дуу?

Ааспыт парламент мунньаҕар, саҥа прокурору көрөр түгэҥҥэ, оо киһи тыына хааллыах, кыбыстыах, саха депутаттара саҥаран иһиэхтэрэ дуу, этэн кэҕиҥнээн иһиэхтэрэ дуу… Олох нууччалыы кыайан саҥарбаттар, санааларын тиэрдибэттэр! Бэйэ иһигэр интригалаһан, киксиһэн, киэптээн олустар, оттон омук киһитин утары көрөн туран эппэт кэлэҕэй, саҥарбат аҥала буолаллара кыһыылаах да, кыбыстыылаах да.

“Ээтэ каак ээтэ… һэ-һэ… ну, каак ээтэ.. каак эээтэ назыбааетсэ… һы-һы… жиэнщины, диэбушки… баабочки, һы-һы”. Быһа оттон “проститутки!” диэн эттэххэ тоҕо табыллыбатый?! Бэйэтин дьонун хообургууругар тыла-өһө сөллөр эбээт. Кырыллаатынан уол курдук кытара-кытара тугу симиттэ олоруохха сөбүй?! Оннооҕор буолуоҕу саҥаран кэллилэр ини…

…Туораттан көрөн олордоххо – сахалар нууччалары, кэлии тойоттору, федераллары утары көрөн туран уҥуохтара халыр босхо баран хаалар. Сатаан саҥарбаттарын ааһан, сүр баттатан кэбиһэн эбии дүө-даа баран хаалаахтыллар. Ити чааһыгар, Александр АКИМОВ баар: нууччалыы олус куһаҕаннык саҥардар да, туох да кыркаҕа суох оҕонньор балкыйа турар. Чыхаал-хомпуот. АКИМОВ комплекса суох, ким да сиилииригэр кыһаллыбат ол иһин биир кэм күрдьэ турар.  Итинник буолуохха наада. Эдэрдэртэн – куорат мээрэ Айсен НИКОЛАЕВ икки тылынан устар ууну сомоҕолуур талааннаах. Биир кэм күлүбүрэтэн олорор. Онон-манан эргитэн-урбатан “ээх” дэппитэ эрэ баар буолар.

Холобурга, омук депутаттара – Юрий ГРИГОРЬЕВ, Гаврил ПАРАХИН, ити кэлиҥҥи “Россия 1” ханаалга кыттыбыт зампред Павел МАРИНЫЧЕВ федералларга олох уолуйбаттар, сүр баттаппаттар. Тоҕо диэтэххэ, билэр күөллэрин балыга буоллаҕа. Саха ортотугар саханы билэрбит курдук, кинилэр эмиэ бэйэлэрин аймахтарын сыттаан да билэллэр – тыллара баралыыстаабат, көҕүстэрэ киэҥ, аахсыахтарын сөп.

Арай, ити “Россия 1” ханаалын биэриитигэр, эрдэ эппиттэрин курдук, Виктор ОМУКОВУ эбэтэр Сэмэн ВИНОКУРОВЫ ыыппыт буоллуннар? Күөрт ыт элэгэ буолан саакка-суукка барабыт. Анараа диэтэх дьоҥҥо сүрдэрэ-куттара баттатан, эбии ыых-маах буола туруохтара этэ. Онон ити “убайдары”, “таайдары” такайан бэйэ туһатыгар туһаныахха наада эбит. Ити тыҥалааҕы тыыннарбат аатырар Балабкинаны даҕаны,  кэмиттэн кэмигэр үүммүт муоһун-туйаҕын сарбыйа-сарбыйа, илдьэ сылдьан саҥардыахха тоҕо сатаныа суоҕай? Туһалаатын ээ.

Аны, Виктор ФЕДОРОВЫ “нуучча-нуучча” диибит да, сатана сахатын хаана син биир баһыйар эбит. Прокурор ПИЛИПЧУКТАН “төһө киһини көһөрөн аҕалаҕын” диэн ыйыта турдаҕына, анарааҥҥыта быһа түһэн ымаҥныы-ымаҥныы: “Вы, думаете, я один не справлюсь?” – диэбитигэр мух-мах буолан ылла. Онтон син бааһынайа өтөн: “Были такие случаи”, — диэтэ.

ФЕДОРОВ үчүгэй куолуһут, тыла сөпкө олорор, дьээбэлээх – истээччини тардар. Кииристэҕинэ тиһэҕэр диэри барар. “Федералларга аһара ньылаҥныыбыт!” – диэн блогердары кытары көрсүһүүгэ этэр. Сөпкө этэр. “Аһара” – диэн тыл хаһан баҕарар саарбах. Буолаары буолан политикаҕа. Киһи бэйэтин хайдах сананар да, атын дьон оннук сыһыаннаһар.

ФЕДОРОВЫ, анарааҥҥы “аймахтарын аҥаардарын” кытары үлэҕэ эмиэ  күүскэ күөртүөххэ баара. Уопсайынан, сатаан саҥарар политиктар наадалар. Сирэй киирсиигэ — толлон-симиттэн турбат, аахсары кытары аахсар, хаһыытыыры кытары хаһыытаһар кыахтаах, куолуһуттуун куолулуур, санаатын сайа этэр, “маалай” комплекса суох, харса суох дьон наадалар. Сирэй киирсиигэ. Кэтэххэ – былдьыры тыллаах да буоллар сахалыы өйдөөх, толкуйдаах дьон “режиссердуу” олордуннар.

***

Саҥа тахсан эрэр, политикаҕа, публикаҕа чугаһыы сатыыр эдэр дьону өйүөххэ наада. Кинилэр, билиҥҥи ыччат сиэринэн, комплекстара аҕа саастаах политиктардааҕар  быдан аҕыйах. Икки тылынан дэгиттэр саҥараллар, кэһэйэ илик буолан харса суохтар, тутулуктара аҕыйах, аньыылара-харалара сол курдук эмиэ суоҕун кэриэтэ. Саҥа формат политиктар наадалар: сытыы-хотуу, тыллаах-өстөөх, көстөр дьүһүннээх.

Ити праймеризка кытта сылдьар эдэр, орто саастаах уолаттары, атын да быыбардарга кыттар эдэр дьону таба көрөттөөн ускайдыахха, таскайдыаха, иитиэххэ наада.Үрдүлэригэр куолаан саба түһэн кэҕиннэрбэккэ.

Владимир АММОСОВ, Александр СУСОЕВ праймеризкэ кытта сылдьаллар. Син сыаллаах-соруктаах буолан баардарын биллэрэн эрдэхтэрэ. АММОСОВ бэйэтэ производствоҕа үлэлээбит, техническэй үөрэхтээх, тыла-өһө хомоҕой, тыыппалаах.

Биир көхтөөх салайааччы Айхал ГАБЫШЕВ баар эбит. Кэлэн-баран, этэн-тыынан, билсэн-көрсөн, кэпсэтэн-ипсэтэн, туттан-хаптан, таҥнан-симэнэн, кылабачыйан уол оҕото.   Павел КСЕНОФОНТОВ диэн олус харизматичнай, дьоһуннаах тыллаах-өстөөх, промышленность миниистирин солбуйааччы буола сылдьыбыт эдэр киһи баар. Бу уолаттар “саха” диэннэрэ олус күүстээх, онон дьону бэйэлэригэр тардыахтарын сөп.

***

Аҕыйах ахсааннаах омуктартан аан дойдуга бэйэлэрин миэстэлэрин булбут омуктар элбэҕэ да суох буоллаллар бааллар. Холобур, исландецтар.

Быыкаай, килэки таас арыы олохтоохторо баара-суоҕа 280 тыһыынчалар эрэ. Ол гынан баран, дьиктитэ диэн — бу омукка саамай элбэх шахмакка гроссмейстер баар. Бары кэриэтэ суруйааччылар, поэттар, художниктар.  Туох баар исландец хайаан да ханнык эмэ кулууп уонна ассоциация чилиэнэ. Биир да киһи таах иллэҥ кэмин атаарбат. Бары дьарыктаахтар, тугу эрэ айаллар-туталлар.

280 тыһыынча ахсааннаах исландец  бэйэлэрин “саамай өйдөөх уонна кыраһыабай нациянан” билинэллэр эбит. Сахалар “улуубут” дэнэр 90-с сылларбытыгар сүрдээҕин искусство-култуура өттүгэр сайдыбыттара эбээт. “Быһынныбыт-ойуннубут, өллүбүт-сүттүбүт” дэниэхтээҕэр, “өйдөөхпүт, кэскиллээхпит, кыахтаахпыт” дэнэ сырыттахпытына, биһиги да таас арыы олохтоохторун курдук сайдыахпыт эбитэ буолуо.

Бэйэни сэнэнии тохтоон, кэлии дьон, федераллар иннилэригэр “комплекстаммакка”, тэҥ муостаҕа туран аахсар өйдөөх-санаалаах, билиилээх-көрүүлээх, үөрэхтээх, бөҕөх санаалаах буолуохтаахпыт. Уонна исландецтар курдук саахыматы, дуобаты – интеллектуальнай спорт көрүҥүн сайыннарыахха наада. Өй, толкуй сайдыахтаах. Аҥардас былчыҥы мускуйар көдьүүһэ суох.

Бастакы президеммит Михаил НИКОЛАЕВ саахыматы оскуолаҕа үөрэтиини булгуччулаах оҥорорго туруорсубутун хат сөргүтүөххэ баара. Силовой спорт көрүҥнэрэ бэйэлэрин дьаалыларынан сайынныннар, оттон интеллектуальнай спорка – саахымакка уонна дуобакка саамай сүрүн болҕомтону ууруохха баара. Сахалар дуобакка уруккуттан дьоҕурдаахтар. Чемпионнарбыт элбэхтэр. Бу соторутааҕыта Ил Түмэн депутата Александр РОМАНОВ салайааччылаах республика хамаандата Россияҕа баран эмиэ бастаан кэллэ.

Онон, “өтөрүнэн өйдөммөт омукпут” диэн ким да үөһэ тыымматын курдук, “өйдөнүөххэйиҥ”, “маалай” комплекстан босхолонон, арыый олохпут былаанын сарсыҥҥынан быспакка, сылларынан, үйэлэринэн оҥостуоҕуҥ. Омук сытыыларын, чулууларын, ньургуннарын кытары тэҥҥэ өйдөөхтүк туруулаһарга үөрэниэҕиҥ. Оннук эрэ буоллахпытына республикабытын, государственноспытын, былааспытын тутан хаалан кыахтаахпыт.

***

Туйаара НУТЧИНА,

Aartyk.Ru.

Источник: old.aartyk.ru

Обсуждение • 40

Добавить комментарий
  1. Историк

    Ити теманы өссө Чарльз Дарвин таарыйбыта. Уонна чопчу термин биэрбитэ — «деревенский идиотизм» диэн. Ол аата биир индивидиум бэйэтин дэриэбинэтин, улааттаҕына оройуонун эрэ таһымынан толкуйдуур кыахтааҕын, кини «ойкумената» төрүөҕүттэн кыра буоларын туһунан.

  2. Историк

    Именно тыаҕа төрөөбүт, улааппыт дьон туһунан.

  3. SSS

    В сельских просторных местностях рождаются самые талантливые гениальные люди, возможно человек родившийся в маленьком городе, да и в большом не может раскрыть в себе человеческую силу познания мира и природы, постоянно борясь за выживание в рыночных условиях упускает многие невидимые для него детали. Сам Лев Толстой вёл простую сельскую жизнь, не смотря на титулы, но зато углубившись в свои мысли, направив энергию в познание человеческой сущности оставил после себя бесценное наследие в мировой литературе.

  4. SSS

    Почему и политиков, и журналистов так затрагивает эта тема быть на равне. Мы не только можем быть на равне, а также превосходить их в каких то областях, и наоборот. И этого не надо стесняться, и рассматривать как комплекс неполноценности. Саха, Саха, мы народ Саха!!!-вечно твердят где то на блогах. Это уже понятно что мы Саха, с этим никто и не спорит, но мы уже выросли это понятие. Мы не только Саха, но граждане России, Мира, жители планеты. Молодёжь надо учить быть жителями планеты, вечно плачутся что у нас это отобрали, то вынудили отдать, ну раз отобрали, а надо подумать что взамен можем получить. Надо делиться, делиться со своими знаниями, познаниями в жизни, мудростью, богатствами, мы не бедный народ, мы богаты, вот и делимся. В Дубае у новорождённых детей счета в банке в долларах начисляются, а тем временем где то совсем маленькие крохотные детишки умеряют с голода не прожив больше 5 лет. Разве это справедливо? Надо заставлять себя думать масштабно, не с точки зрения собственного эгоизма, как бы приумножить собственное богатство, а подумать чем мы можем делиться и что взамен получить, более надо быть гуманным. Русские очень щедры, главное русского медведя не злить, а расщедрить, заставить полюбить всей многострадальной душой, ведь они очень любят сострадать, поплакать вместе, а мы такие нещедрые на эмоции, не любим плакать прилюдно. Но это для русских минус, они любят содержательность и красочность эмоций, мы не любим крики, а скорее говорим тихим бережным голосом. чтобы быть на равне нам не надо уподобляться другим, нам надо развивать собственную философию, якутское мировозрение, восприятие мира. И учить этому других людей, сейчас весь мир в поиске какой то драгоценности, бесценного сокровища, ненайденного клада, новой идеи, нового видения жизни, мир жаждет все новых и новых открытий. И мы при желании, при разработке более привлекательных и доступных методик, легко можем попасть в эту волну. Становясь гражданами мира, мы можем более в твёрдой позиции говорить всему миру, да я-Саха! И не надо думать, что мы живём под давлением русских, русские наши друзья, без них нам самим пока скучновато будет, лично меня всегда русские выручали, помогали, кормили борщем, делились кровом и хлебом, нет повода думать что они давят. Иногда даже думаю, что им невозможно оплатить за все добро. Надо со всеми дружить! Через отражения друга видешь идентичность себя, и в этом заложена огромная мудрость.

  5. Андыкай

    При советской власти говорили: идет процесс сближения наций, этносов, потом будет их слияние — новая общность -советский народ. Толстовщина не к лицу динамичному нашему времени. Юрия Куприянова забыли, который может по-русски битый целый час говорить без бумажек на высоком слоге. Учитесь у калмыков, — как они достойно держатся среди «индоевропейцев» . Как говорил известный нам Павел Казарян: «Это очень юный народ. Он еще не пришел к этнической консолидации. Они делятся на чурапчинских, заречных, вилюйских и прочих. Якутам предстоит еще долгий путь развития». Так без пессимизма и паники, у нас все впереди. Все зависит от нас самих

  6. SSS

    Я не говорю, что надо вводить толстовщину8) Что за бред вы говорите? Я имею ввиду и Лев Толстой с сельской местности, но это не помешало ему внести вклад в мировую литературу. Я вообще не понимаю, почему в Якутске так яростно пытаются разделить людей на сельских и городских, главное чтоб человек был хороший, с достаточно высоким эмоциональным интеллектом (EQ)

  7. стрелок

    Одно скажу.Нужна ААр Айыы итэгэлэ.Без веры -нет будущего.Вера которая сплачивает консолидирует и дает правильные морально-этические устои.Иначе через 50 лет не станет якутов-саха.Все растворимся.Полурусские.полукиргизкие.полукитайские саха- все русскоговорящие и половину православные

  8. Хонтой

    Что за три SSS, если потеряется или забудете написать, ненароком, один «S», то будут у Вас, наверно, крупные неприятности? Что за «Sтрелок», спецназ, ратующий за «Аhыныгас Айыы уерэ5ин», за всеобщую любовь, милость к флоре и фауне?

  9. Ньырдьаан

    Что за Туйаара Нутчина с таким красивым якутским именем, иногда пугающая нас, якутов, грядущим Апокалипсисом, Армагеддоном ? Все в руках нашего Всевышнего, Он нас не оставить в беде, спасет. Говорю это, я, как верующий православный якут

  10. чурапчыттан

    хайгаабыт дьонун саарбахтара бэрт, биирэ арыгылаан ууруллэн турар

    • саркози

      уэhэ ойдото сатаан этии тыыныы кытаанага, суох ким эрэ ханна эрэ хаhан эрэ аhаабытын хобулуу тиhэ унсэ огуста бу биир сахабын дэнээччи. Маннык буолан бутун диэн сана ой дуораана буолан сутэ илигинэ. Арааhа кырдьык оторунэн онуйбэт, дьин ойбутун тутар кыага суох дьоммут ээ

  11. Саркозига

    Саха сирэ Франция буолбатах, сахалар енуйуехпут. Аргыhыт хаhан ба5арар аргыhыт-ону норуот билиэхтээх

  12. Амматтан

    онтон Чурапчы киьитэ эмиэ да себу этэр курдук, сахалар ким тула тумсэбит? саарбах, бардам, бэрдимсик дьон тула дуо?

  13. Ч

    Билигин былааска, холобура Россия5а биир да ньуучча суох. Чэ ону-маны элбэ5и эппэккэ «славяннар» олороллор. Кинилэр бэйэлэрин уонна чугас дьоннорун туьугар салайа олороллор.
    Биьиэхэ ол дьон тугу сон*нообуттарын ону тутуьа олоробут. Ол аата дьиннээх бэйэ ойунэн буолбакка, ол дьоннор тугу ба5араллара сон*нонор. Онтон ону истибэтэххинэ, ханна тиэрдэллэрэ биллэр. Саха сиригэр салалта5а эмиэ оннукка маарынныыр. Ити Амматтан эппитин
    курдук. Кохолор киьи (ойдоох киьи) утарсааччы дэнэр.
    биллэр

  14. Ээ

    Нутчина нутчалыы санарын диэбит

  15. Аноним

    уот харахха эппит.өйдөөх киһи нутчина.атын араас омуктуун эдэр эрдэххэ аалсан кэлбит буолан билэбин.саха киһитэ тугунан да итэҕэһэ суох.оттон билигин былааска бэйэтин кыаҕынан билиитинэн тахсыбыт киһи аҕыйах.ол иһин тойон эппитин толоругас элбээтэ.бу дьон норуокка туһалааҕы тугу да туруорсар кыахтара суох.үөһэттэн ыйааҕы эрэ толороллор.санаалара хоппот.барыттан бары куттана сэрэнэ сылдьаллар.кыайыахтаахтарын да кыайбаттар.маннык киһи эгэ тугу эмэ туруорсуо көмүскүө дуо.суох буоллаҕа дии.наадалаах түгэҥҥэ тэҥҥэ мөккүһүө дуо.суох.сатаан да саҥарыа суоҕа.хата ол оннугар күрүө намыһахтыы дьиэ таһынааҕы бэйэтин дьонугар тойомсуйуо.политикаҕа суолу эдэрдэргэ.түргэнник толкуйдуур реакциялаах хорсун дьоннор наадалар.хайа да омуктуун тэҥҥэ кэпсэтэр өссө баһыйар буолуохтаах.кырдьаҕас куттас уһуннук толкуйдуур дьон бириэмэтэ ааспыта.билигин атын кэм.реактивнай оскуорас.

  16. Сохообут

    Былааhы Россия5а негласно (кулуккэ сылдьан) крупнай капитал, олигархтар, плутократия ыла сатыыллар, коррупцияны иитиэхтииллэр. Путин олору утары охсуhар, миэстэлэригэр туруора сатыыр сыалтан ба5ардар кииннээhини улаатыннарары, биир россиийскай норуот буоларга дьулуhууну септее5унэн аахпыта буолуо. Онон ким да кимиэхэ тугу да соннообот. Теhетун да иhин, Россия, дойдубут куустээх буолара биhиэхэ ордук. Автономия автономиянан.

  17. саха уола

    Саха норуота улаханнык да эстибит эбиппит, ити Айхал Габышев курдук клоуннары ча5ылхай салайааччыбыт буолуо диир буоллахпытына. Нууччалары кытары биир тэцник аахсар, кэпсэтэр киьи наада. Нуучча теье да биьигини эбисийээнэ диэн уехтэр, син сымна5ас омук. Ейгунэн, куускунэн баьыйдаххына кини да син билинээччи. Онон Иаксим Аммосов курдук, а5ыйах сыл иьигэр икки государствоны (Саха сирэ, Кыргыстан) тэрийбит дьоннору иитэн таьаарыахтаахпыт. БЕА тыыппалаах со5ус дьоннорбутун барыларын ууртэлии олорор. Итинэн, норуоту эьээччи БЕА буолар, кининитуоратыахха наада.

  18. Сахабын

    Как саха меня всегда вопрос мучил, если мы являемся как народ со своей землёй, суверинетом, с богатством на своей земле почему не открываем рот, не вставим вопрос перед федералами, чтобы коренные народы саха, эвены, эвенки и др и родившиеся типа коренные русские прожившие сто лет тоже получили денежную компенсацию хотя бы в размере по миллиону рублей а не так как в эмиратах по миллиону долларов??? Численность то не большая же, а как говорите великие русские и пр воруют миллиардами и назначают уже своих детей управлять нашими недрами, богатствами, руками все хапают и дагестанцы, армяне, итд!

  19. Ч

    Оо, дорогой Сахабын, так нельзя. Хорошенько читай, статью Т. Нутчиной. Очень умно с аналитическими вымыслами. Я вчера думал, как ты, но после статьи уже другое понятие.
    А Сохообут, извините оказывается вы очень далеки от … Сейчас даже опасно даже свои понятия описать.

  20. саха уола

    Русские всегда были шовинистами, хотя сами совсем недавно освободились от рабства (крепостничества), но великодержавный шовинизм у них в крови. Через Крымского Аксенова захотели царство ( русскую монархию) вернуть, отчего весь цивилизованный мир в ужасе и кричит о русской экспанции, включая США — это память крови о походах русской империи по Европе и патлатых русских казаков, насиловавших европейских женщин. Там, наверное, почти все потомки русских казаков и солдат, освободительных походов русских медведей.Вот почему вся Европа ополчилась против России, мы стали страшнее фашизма. А мы так и так около 300 лет колония России и никуда не деться от этого. Нас будут еще долго эксплуатировать дети детей нынешних олигархов, путинских опричников.

  21. Халаан

    Барыта сопко суруллубут.Омук баттала оссо олохтоох былаас ацала тойотторо бас-баттах салайыылара норуоту сургэтин туьэрэр.Диплом атыыласпыт ол эбэтэр харчыга уорэммит дьон мэйиилэрэ чычаас бардам.Куннээ5иннэн эрэ олороллор.Уоруу-алдьатыы дьону сэнээьин учугэйгэ тириэрдибэт.Элбэх киьи тыла тиийиэ.

  22. Уйбаан

    Учугэй статья быьылаах, утуйаары сытан аагыллыа.

  23. Ньукуус

    Тас дьyhyнунэн билиитинэн санатынан Березкин барыларыттан ордук.

  24. Сохообут

    Индеецтэр курдук Компенсация ылан аргылаан умайаары гына5ыт дуо? НВК-5а нууччалыы политическай, экономическай, культурнай дебаттар, дискуссиялар, уопсайынан передачалар суохтар (Прокопьева не видно), политиктарбыт, салайааччыларбыт «эрчиллиэхтэрин». Передачалартан кердеххе не плохо живем: «Учугэйиэн бу сиргэ», «Ис сурэхтэн», «Харах далыгар», «Олох уеhугэр», «Сардаана». РТР, ОРТ, НТВ и др. курдук «чернуха» , «проблема»передачалар суохтар. Все хорошо. Онон «Сахабын», «Саха уола», «Ч» то5о нойдаатыгыт. Живите и радуйтесь пока Российское Солнце, Великое Солнце на светить.

  25. ПАВЛИНА

    быстан олорон быстарыккын билиммэккэ, бэрпин дэнэн сайдыан биллибэт.

    баар итэ5эстэргин кэрунэн кэннэруннэххэ биирдэ уларыйар буолла5ын.

    илдьирийбит ырбаахыгын эргитэн кэтэн кулуугэ эрэ киирэ5ин. Ону абырахтыахха наада эбэтэр санаттан тиктиэхтээххин.

  26. ПАВЛИНА

    онтон атына уксэ сэп со5ус, мин санаабар диэххэ.

  27. ххх

    бу улугэр баай дойдуга быстар дьаданытык олорор омук хантан енуйуей, инникибит кэрэгэй.

  28. Андыкай

    Комплекс бедности надо изживать. Придет и спасет нас новое поколение саха, воспитанное на возрожденное олонхо (патриотизм) и дополненное информационной и технологическими революциями (креативность), настойчивые и упорные, политически независимые и свободные. И они обречены на успех.

  29. ПАВЛИНА

    туох да комплекс бедности буолбатах. Дьиҥҥээх баары кыайан ылынар кыаҕа суохпут, ол иһин тирэхпит суох. Барыта кураанах:тойон тыла кураанах, алгыс кураанах, олохпут кураанах, культурабыт кураанах, хармааммыт кураанах, баҕабыт кураанах,билиибит кураанах, киһиргиирбит кытта кураанах и.т.д.Хайыаххыный көстө сатыыр, дьонтон ордо сатыыр баҕа баһаам кыра ычалаахха.

  30. Согуруу

    Истина как всегда посередине. Дойду баайын мээнэ хайдах туран биэриэххэ сёбюй- барытын арыгылаан кэьиэхпит дии санаан. ООл хаччыга онтон огону -урууну сайыннарар, улуустары куорат он,орор, куораты кэнэтэр, улаатыннарар, суолу ииьи онорон, дьон-норуот олорор усулуобуйатын юрдюк чыпчаалга таьааарар наада буоллага. Уопсайынан бютюн куораты кыьынн,ы сабыылаах, туох баар сервистаах да пальмалаах-пляжтаах искусственнай да кюннээх куорат да оноруохха сёп буоллага.

  31. Согуруу

    сахалары ессе куттагас дьон диэххэ сёп. Сэрэхэтийии сорогор бэрт, оол гынан баран ити политика, бизнес особенно арассыыйат еттюттэн психологическай обработка бастаан барарын ёйдуёх тустаахпыт: стратегически сначала оппонента пугают, тем самым уже морально подавляют видимым и невидимым, действительным или не оч. могуществом и силой противника и принижением, или наоборот возвышением твоих качеств или положения дела. Барытын ону истээт бэриммит, ис кутугар кутталы киллэрбит киьи уже кыаттарар сыалга турар. ООл иьин турбут эппиэти элбэхтик билии, чинчийэн ёрэтии баар буолуон наада-т.е. реальные факты о проблеме вопроса. Мээнэ акаарытык тюьюю, быстахха былдьаныы эмиэ наадата суох. ООл иьин настоящих думающих советников надо иметь, а не поддакивающих тупых деградантов. Онтон чахчы суолталаах дьыала иьин киирсии-оол дьэ атын ыйаахтаах, эйгэлээх. «Суолталаах дьыала «диэни хайдах билэбит диэтэххэ-олус судургу: инникилээх, омукпут-оголорбут туьугар, юрдюк таьымнаахтык атын омуктары тэннэ бииргэ сайдарга тириэрдэр дьыала, дьиэ-уот усулуобуйата, культура, традиция, вхождение и интеграция в международные сообщества, не только сугубо в спорте только, но и в промышленности, в технике, не только в своей только религии, но и в христианстве развитие, не только уж только петь и плясать, но и в науках, экономике, в дипломатии, аналитике, экологии, не только в политике, но и в бизнесе …вобщем во всех гранях жизни. ..нужны высокие показатели, внятные, конкурентноспособные люди-деятели. Зависть, сплетни эти улусные (типа пьет, туда-сюда, что-то не то) оставить и распрощаться с ними. Такой сплетник и клеветник и о тебе скажет другим че-нить нелицеприятное и одним словом очернит твою репутацию. Таких не надо поощрять и слушать, а спросить а ты чем так лучше его или её? Святой что ли выискался(ась)?!. По делам надо смотреть, по конкретным в данном отрезке. Мало ли — ошибался человек, потом исправился, показав своими делами. Ярлыки вешают на людей завистники, нехорошие люди сами, наоборот сорох чагылхай дьонно кёмёлёьёр эмиэ наада буоллага. Кто не ошибается то? ! Конечно, если человек действительно пьет и пьяница-как он работать то будет, как сможет? Да нет кнешна. Или нарушил права морали и закона? Конечно, нет. Так что сыылла сылдьан сыарга быспыт, ону-маны билбит-кёрбют свечка туппут дьону истимиэххэ наада. К сожалению, ити кыра норуокка баар дьыала, баар суол: В чужом глазу бревно видеть.

  32. Согуруу

    И да, сахалар, если ориентироваться на лучшую интерпретацию себя, то безусловно, ничем не хуже, даже сорох ёттюнэн ючёй беге буоллахпыт. Но надо научиться это достойным образом преподнести и уметь правильно вести себя, особенно друг перед другом, поскольку то как раз и хромает уважение между своими же, болезненно воспринимаем успехи ближнего своего, а надо бы наоборот, уметь бы умножать и продвигать успешных и талантливых людей. Хотя бы не мешать и не заниматься выискиванием негатива хоть.

  33. OrdoS

    Өйдөөхтүк суруйуллубут ыстатыйа. Санаабытын түһэрбэппит маннык суруйар журналистардаах буолан баран, ол аата туохтаах эрэлээх эбиппит дэнэбит. Бу депутаттарбыт туһунан аһа5астык суруйуу хайдах эрэ наһаа бүк түспэтэх эбиппит дэтэр. Өксөкүлээх «Орто олох олугуттан» быһа тардыы эмиэ автор сахалыы санаалаа5ын туоһулуур.
    Туруоруллубут кыһал5аттан тахсар суол биһиги Итэ5элбитигэр баар. Ааспыкка кулун тутарга Итэгэлгэ конференция буолуо диэн биһигини сырдаппыккыт уонна онно этиллибит эһиги корреспондеңңыт Надежда Аргунова көрсүө, бэлиэ этилэр. Бэ5эһээ ол конференция буолла быһаарыы ылылынна Айыы Итэ5элин тула түмсүөх буоллубут. Ол эрээри маннык 27 сыл буолла. Онно этэрбин эттим сэргээһин сүрдээх трибунаттан түһээт коридорга кинигэбин атыылаһа таһаардылар. Дъон наһаа сэргээтэ онтон наһаа үөрдүм. Билигин дъаархана туттуна сылдъабыт, ол эрээри бу Саха Итэ5элин саңалыы дириңник көрүү саха дъонун хайдахтаах да Сиргэ тахсар уларыйыыларга тыыннаах хаалар эбиитин сайдар суолу (формулу выживания и развития человечества, которая запечатлена в Сфинксе, а ключ к его разгадке оказался на самой не тронутой изөза холода другими религиями языке народа саха) көрдөрөр. Ол иһин дъон сэргээбитэ буолуо дии санаатым.

  34. со5уруу

    а вообще то на плохих примерах не учат, учат на хороших… Ити сахалыы киинэ баара бэрт суол…оол гынан баран, саха муударай, ёбюгэлэрин югэстэрин тутуьан бу сана олоххо да бэртээхэйдик аныгытык киирэн олорорун кёрдёруёх тустаахпыт. Киэн кё5юстээ5ин, сытыы ёйдёё5юн, уонна туохтан да кимтэн да толлубатын, оннук -маннык дьыаланы мындыр ёйдёёх быьаарарын, кыайыылаах тахсарын кёрдёруёххэ тустаах. Наьаа ити примитивнай омук диэн ёйдёбюлю киллэриэ суохтаахпыт. Саха омук Юрдюк бэйэтэ оло5у ёйдююр философиялаа5ын, юрдюк таьымнаа5ын, бэйэ-бэйэбитин ёйёьер дьаныардаахпытын- дьонно-норуокка тиэрдэ сатыахтаахпыт. Оннук киинэ онорор ёйдёёх режиссёрдар, сценаристар бааллара ду суохтара ду. Наар примитивнайдаан бютуёххэ наада. Конечно, оннук киинэлэри атын омуктар дьэ ёрэ-кётё ёйдёёбютэ да буолуохтара, тюргэнник да ылынан иьиэхтэрэ, на5араадалыахтара да5аны…то5о диэтэххэ кинилэр биьи туьунан инник саныылларын бигэргэтэр киинэ буолла5а.
    Ити америкалар киинэлэрин урукку историиятын ыллахха, кинилэргэ бастаан ким да полицияны убаастаабат эбит. ону адьас правительствонан киинэ кыттыьан, юрдюк авторитет биэрэргэ ылыналлар уонна дьэ сюрдээх элбэх полицменнар тустарынан героическай киинэ бе5е уьулаллар. Дьэ сити курдук, наоборот, суох ёттюн баар курдук онорон, ючей нагляднай пример дьоьуннук онорон норуоттарын иитэллэр, кини инники оло5ун ал5ыыллар, ёй-тёй угаллар эдэр кэскилгэ, киинэни ёрё тутар эдэр ыччакка.

  35. со5уруу

    онтон ити энин араас катастрофа киинэлэрэ дьэ эмиэ туолан иьэр курдук…дьэ печаль

  36. согуруу

    аны сорохтор зависть диэни двигатель прогресса, бизнеса диэн ёйдююр буолбуттара сыыьа. Кыра ычалаах киьиэхэ ба5ар ордук санаабыт санаата кёмёлёспютэ буолбута ьуолуо на первых порах. Но зависть-это грех, который сьедает человека изнутри: не он САМ хочет чего то от сердца, а хочет того, что имеет другой, потому что у другого есть, другой чего-то добился больше него. Значит, он ущербным становится, п.что изначально берет не ту мотивацию человек. И это потом приводит к краху, алкоголизму и иным грехам как обидчивость, демонстративное пренебрежение и неуважение, умаление достижений другого, обнуление их, дальше уже-клевета на более успешного, потому что сам метит на его место или хочет просто мешать успеху человека, которому завидует… Много сил сьедает зависть, потому что добытое не удовлетворяет самого человека( потому что только из зависти хотел, а не по сердцу) и он становится до всего жадным, мнительным, осторожным, закрытым, выискивающим все время ошибок у завидуемого, прям следящим зорким оком суда буолан тахсар. Не зависть помогает добиться успеха, а признание и уважение успехов другого, как найти себя и понять себя чего ты именно хочешь добиться в этой жизни, желание понять как он это сделал, п.что за каждым успехом стоит нелегкий труд.

  37. Ч

    Сохообут ким да «нойдаабат», туох да оьургэьэ суох эттэххэ санаабытын эттэхпит ди. Онтон аллараа учугэй ба5айытык суруйбуттар. Билигин чахчы учугэй талааннаах дьону уоьээ диэки оро анньыахха баара да, ол биьиэхэ кыаллыбат. То5о манныгын суруйдахха оьургэниэххит. Саха омуга сурдээ5ин сайынна, ханнык ба5арар эргимтэ5э. «Тустууттан уратытыгар» Бу сайдыыны хамнатар дьону оро таьаарыахха. Оссо тоьо5олоон этэбин хамнатар дьонун, ону туьанар дьонун буолбатах, оччо5о ба5ар туох эрэ тахсыа этэ. Чэ ити курдук кылгастык.

  38. согуруу

    А вот если рассуждать пофилософствовать… то страх, куттагас буолуу- рождается от незащищенности. От несплоченности индивиидуумов, от социальной разобщенности, от раздоров в семье, от отсутствия единения, общих целей и идей, от несовершенства институтов власти… Ну и так далее, поскольку тонкостей множество…

  39. Ч

    Да, так оно и есть. Правильно профилософствован.

Оставить комментарий    

!