“Стрелы Олонхо” аата да этэрин курдук, оҕунан бэргэнник ытар саха норуотун былыргы бухатыырдарын кэпсиир-туойар Олоҥхоттон ылыллыбыт. Биллиилээх суруналыыс Иннокентий Иннокентьевич Птицын Саха сиригэр оҕунан ытыы 50 сылыгар анаан таһаартарбыт кинигэтин салгыыта. 1964-2026 сыллары хабар. Үтүмэн үгүс күрэхтэһиилэр боротокуоллара, хаһыаттар ыстатыйалара, хаартыскалар, бэтэрээннэр ахтыылара киллэриллибиттэр. Фотограф-суруналыыс Анатолий Максимович Мыреев, Мария Ефимовна Попова, Владимир Иванович Алексеев дьиэтээҕи архыыптарын матырыйааллара туһаныллыбыттар. Худуоһунньук Кирилл Петрович Гаврильев-Кинтэн уус-уран ойууларынан киэргэтиллибит.
Олимпийскай оонньуулар кыттыылааҕа, аан дойду чөмпүйүөҥкэтэ Кристина Устинова-Тимофеева: “Оҕунан ытыыга саха оскуолатын улуу инники кэскилигэр эрэнэбин. Биһиэхэ кытаанах санаа, сытыы харах, тулуур, айылҕабытынан мындыр булчут буолуу курдук бары дьоҕурдар хааммытыгар иҥэн сылдьаллар. Биһи Олимпийскай оонньууларга тиийбиппит уонна ону өссө төгүл хатылааммыт, мэтээллэргэ тиксиэхпит. Эрэллээх уонна харса суох буолуҥ!” – диэн кынаттаах тылларынан кинигэ саҕаланар.
Киэҥ историяны хабар дьоһун кинигэ тула кэпсэтиини саха төрүт көрүҥнэрин үүннүүр-тэһиинниир “Сахаада-спорт” Ассоциация президенэ, атах оонньуутугар РСФСР, оҕунан ытыыга Россия спордун маастара Александр Николаевич Ким-Кимэн салайан ыытта.
Саха Өрөспүүбүлүкэтин физическэй культураҕа уонна спорка миниистирин 1-кы солбуйааччы Гаврил Михайлович Мохначевскай,
Саха Өрөспүүбүлүкэтин оҕунан ытыыга Федерациятын бэрэссэдээтэлэ Василий Васильевич Ефимов, РФ оҕунан ытыыга Федерациятын бэрэссэдээтэлэ Зоригто Сергеевич Манханов кыттыыны ыллылар.
Пресс-конференцияҕа эҕэрдэ тыллар этилиннилэр, истиҥ ахтыылар оҥоһулуннулар. “Стрелы Олонхо” кинигэҕэ улахан суолта, үрдүк сыана бэрилиннэ. 1964 с. Чурапчы оҕо спортоскуолатын иһинэн оҕунан ытыыны төрүттээбит, бастакы ССРС спордун маастара, үгүс биллэр ааттаах-суоллаах иитиллээччилэрдээх, Саха АССР үтүөлээх тренерэ Павел Михайлович Стасов быйыл 90 сылыгар кинигэ тахсыыта сөп түбэспитэ тоҕоостоох. 475 страницалаах кинигэ оҕунан ытыы федерациятынан үбүлэнэн Ю.А. Гагарин аатынан типографияҕа (ген.дир. В.И. Сыромятников) бэчээттэммит. Ксения Эверстова нууччалыы тылынан тылбаастаабыт. Кинигэ ааптардара Мария, Владимир Алексеевтар иккиэн оҕунан ССРС спордун маастардара, 1982 сылтан сүрэхтэрин холбоон, кэргэннии буолуохтарыттан, дьиэтээҕин архыыптарыттан хомуйан суруйбуттар. Үгүс ахтыылар, биирдиилээн охчуттар күрэхтэһиилэргэ көрдөрүүлэрэ, хамаанданан түмүктэр, таблицалар киллэриллибиттэр. Элбэх статистикалаах, информациялаах, сырдатар баай ис хоһоонноох. Маҥнайгы көлүөнэ тренердэртэн, охчуттартан, федерациялары салайбыттартан саҕалаан, күн бүгүнүгэр диэри биллэр-көстөр ааттар-суоллар бүтүннүүлэрин кэриэтэ бааллар.
Кинигэ салгыы суруллуутун Саха Өрөспүүбүлүкэтин оҕунан ытыыга сүүмэрдэммит хамаандатын сүрүн тренерэ, норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах спорт маастара Михаил Михайлович Филатов салгыаҕа.
Сыыппаралары, ол иһигэр өрдөөҥҥү чахчылары төбөтүгэр тута сылдьар ураты дьикти дьоҕурдаах, атах оонньуутун уонна ох ытыы спордун маастара, уһулуччулаах кылыыһыт, барытын суруна-бэлиэтэнэ, хаартыскаҕа дьүһүйэ сылдьар идэлээх, киһи быһыытынан сүр сэмэй Владимир Иванович Алексеев матырыйааллара, кэмигэр суруйбут ыстатыйалара, тиспит матырыйааллара улахан төһүүнэн буолбуттар. Атах оонньуутун, оҕунан ытыы үрдүк көрдөрүүлэрин, рекортарын Володяттан ыйытан билиэххэ сөп. Холобур, бу буола турар оҕунан ытыыга Россия чемпионатыгар Дайаана Винокурова, Мария Тараярова үрдүк көрдөрүүнү ылбыттара, рекорду тупсарбыттара биллэн таҕыста!
XXX cайыҥҥы Олимпийскай оонньуулар (Лондон, 2012 сыл) кыттыылааҕа, аан дойду Кубогын уонна Лас-Вегаска аан дойду күрэхтэһиитин кыайыылааҕа, аан дойду рекордсменката, Россия үс төгүл чөмпүйүөҥкэтэ, норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах спорт маастара Кристина Устинова-Тимофеева оҕунан ытыы төрүттэниэҕиттэн Олимпийскай оонньууларга тиийэ оҕунан ытыы элбэх түгэннэрэ сырдатыллыбыттарын, сыаллаах-соруктаах, элбэх хаартыскалардаах олус интэриэһинэй кинигэ тахсыбытын, инники көлүөнэҕэ туһаайыллыбытын, кэскиллээҕин, ситиһиилэргэ тиэрдибит тренердэригэр абаҕатыгар Анатолий Николаевич, аҕатыгар Владимир Николаевич Тимофеевтарга махтанна. Маҥнайгы көлүөнэ охчуттар П.М. Стасов иитиллээччилэрэ Василий Попов, Светалана Фаинфо, Лена Керемясова уо.д.а. кэлэннэр өрдөөҥҥү кэми санаттылар.
Бастакы ССРС спордун маастарыгар кандидат Мария Ефимовна Попова-Прокопьева, ССРС спордун маастара Владимир Николаевич Слепцов, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх тренердэрэ Анатолий Николаевич Тимофеев, Надежда Семеновна Спиридонова, Мария Дмитриевна Павлова, Егор Евсеевич куприянов, Анна Павловна Алексеева-Стасова, 1991-1992 сылларга өрөспүүбүлүкэ оҕунан ытыыга Федерациятын президенэ Гаврил Гаврильевич Сивцев, спорт албан аатын музейын дириэктэрэ Михаил Егорович Друзьянов, аныгы үйэ күүстээх охчут ыччаттара Евгения Тимофеева, Аина Васильева эҕэрдэлээтилэр, күүстээх үлэни ыыппыт кинигэ ааптардарыгар баҕа санааларын, махталларын биллэрдилэр.
Кинигэ сүрэхтэниитигэр кыттыбыттарга барыларыгар ааптардар Мария Семеновна, Владимир Иванович Алексеевтар “Стрелы Олонхо” кинигэлэрин бэлэхтээтилэр.
“Стрелы Олонхо” олус табыллыбыт. Ох ытыытынан дьарыктанааччылар, тренердэр күннэтэ туттар остуолларын кинигэлэринэн буолуоҕа. Спорт эйгэтин дьоно, нэһилиэнньэ киэҥ араҥата улахан сэҥээриилэринэн туһаныллыаҕа. Ох ытыытын дьоһун көрүҥэ Сахабыт сиригэр сайдыы саҥа кэрдииһигэр тахсарыгар, саҥа үрдэллэри дабайарга төһүүнэн буолуоҕа.
Спорт куттаах Сахабыт сирин билиһиннэрэр-кэпсиир бэртээхэй айымньылар тахса тураллар. Ааптардарга улахан эҕэрдэ!
***
Баһылай Посельскай
Оставить комментарий