Историяттан кылгастык
Внедорожнай кулуубу тэҥэ «Полный привод. Нюрба» күрэх Ньурбаҕа аан бастаан 2016 сыл күһүнүгэр тэриллэн, кыттааччылар да, көрөөччүлэр да сэҥээриилэрин ылан, 2017, 2018 сылларга эмиэ ыччат салалтатын көҕүлээһининэн үрдүк таһымнаахтык ыытыллыбыттара. Бу төрүөтэ тугуй? Сергей Иванов – Сэргэйчик баҕа санаатын күүһэ, тула дьонун биир санааҕа киллэриитэ, тустаахтар өйөбүллэрэ. Ыал аҕата, үлэһит үтүөтэ, автоспорт фаната, «Легион-Нюрба» внедорожный клуб төрүттээччитэ Сэргэйчик, хомойуох иһин, 2020 сыллаахха соһуччу күн сириттэн барбыта. Доҕотторо кини аатын үйэтитэн түөрт сыл буола-буола бу күрэҕи ыытарга сүбэлэспиттэрэ. Бастакы 2021 сыллаахха буолбута, аны быйыл тэрилиннэ. «Булчут» экипажтаах Сергей Иванов аатыгар «Полный привод. Нюрба» иккис күрэх түөрт этабынан атырдьах ыйын 22-23 күннэригэр ыытылынна. Кыттыыны ыллылар биэс улуустан уон экипаж. Бүлүү бөлөх уонна ыраах Эҥсиэли хочотуттан икки экипажтаах Нам улууһа.
«Легион-Нюрба» внедорожнай клуб билигин хайдах курдук күүстээх санаалаах, чаҕылхай кыайыылардаах, бэйэтэ туспа былаахтаах, ураты өйдөөх-санаалаах, эрэллээх доҕордоһуу сыһыаннаах түмсүү буолан турарый?! Бу уолаттар 2016 сылтан дойдуларын аатын ааттатан, аҕыйаҕа суох күрэххэ ситиһиилээхтик кыттан, киһи да, суоппар да быһыытынан бэйэлэрин дьоһуннаахтык көрдөрөн, Саха сирин автоспордун эйгэтигэр үчүгэй ахсааҥҥа сылдьаллар. Былырыын аатырбыт «Хаар айан» республикатааҕы күрэххэ «Навигатор-1» экипаж абсолютнай чемпионнаан улуус, Ньурба куорат салалтата внедорожнай клубу бэйэлэрэ ыҥыран туран чиэстээбиттэрэ, ботуччу суумалаах сертификаттары туттарбыттара, сааскы күрэх ыытарга этии киллэрбиттэрэ. Ньурбаҕа автоспорт сайдыытыгар клуб аҕыс сыллаах үлэтин түмүгэ бу буоллаҕа диэн үөрбүппүт. Улуус баһылыгын 200 тыһ. сертификатыгар эбии кыттыһан саҥа формаламмыппыт, мэр 100 тыһ. сертификатын уурунан быйыл күрэххэ туһанныбыт. Эрдэ былааннаммытын курдук клуб наадатыгар ыыппакка, уопсай сүбэнэн күрэххэ бириис быһыытынан барбыта Сэргэйчиккэ сыһыан, автоспортка кыһаллыы хайдаҕа эмиэ көстөр.
Бары өйөөбүттэргэ, тэрийсибиттэргэ, спонсордарга махтал!
«Легион-Нюрба» клуб өйөбүл буолбут дьоҥҥо-сэргэҕэ махтала муҥура суох! Призовой фонд 600 тахса тыһ.солк. тиийдэ.
Күрэх спонсордара. Урбаанньыттар: Ньургун Михайлов («Ника ОИЛ» арыы уларытар станцията, маҕаһыын); Михаил Тимофеев («Пегас» автошкола); Марианна Быгый («Сити Дом» недвижимость агентствота); Любовь Муксунова («Штурм» маҕаһыын); Николай Николаев; Иннокентий Дубинин; Эдуард Васильев («Профи» полиграфия өҥөтө); Николай Аммосов («Ходовка» маҕаһыын).
Тэрилтэлэр: Кировтааҕы чох разреһа, сал. Ю.Р. Николаев; Ньурбатааҕы птицефабрика, сал. П.И. Гаврильев (урукку коллегалара); Сбербанк коллектива, сал. О.В. Николаева; Улуус ыччат дьыалатын уонна имидж политикатын управлениета, сал. В.Г. Владимирова. Салалта: улуус баһылыга А.М. Иннокентьев уонна улуус үп-харчы управлениета, сал. Е.Г. Филиппова (коллегалара); Ньурба улууһун баһылыгын солбуйааччыта, Ньурба куорат дьаһалтата, баһылык Г.В. Игнатьев; Октябрьскай нэһилиэк дьаһалтата, баһылык С.А. Корякин; Үөдэй нэһилиэгин дьаһалтата, баһылык М.П.Николаева. Аймахтар, доҕоттор, биирдиилэн дьон: Маалыкайтан Седалищевтар дьиэ кэргэн – Сэргэйчик эһээтин аймахтара; Васильевтар дьиэ кэргэн; Сэргэйчик бииргэ төрөөбүттэрэ; Надежда Филиппова уонна дьиэ кэргэнэ; Айал Семенов; Сэргэйчик кэргэнин одноклассниктара; Октябрьскай нэһилиэк дьахталларын түмсүүтэ, сал. Анжелика Федорова; Ивановтар дьиэ кэргэн – Сэргэйчик ийэтин бииргэ төрөөбүттэрэ; Сэргэйчик Антоновкаттан доҕотторо; Сэргэйчик доҕотторо – ыччаттар; Александр Тымыров, Өлүөхүмэтээҕи «Росомаха» клуб «Зевс» экипаһа; Дьулустаан Кириллин, «Легион-Нюрба» клуб «Бадаалар» экипаһа; Моисей уонна Татьяна Черепановтар дьиэ кэргэн, «Легион-Нюрба» клуб «Череп» экипаһа.
Тэрийии түгэннэригэр өйөбүл буоллулар: Октябрьскай нэһилиэк дьаһалтата (баһылык С.А.Корякин), улуустааҕы спорт управлениета (сал. Р.А. Алексеев), быыһыыр сулууспа (сал. А.Р. Ноев), паромнаах урбаанньыт дьиэ кэргэн Титовтар. Биллэриигэ аахпыт Петр Белолюбскайга, хорчуоппа дьарыктаахтарга, НКИХ олохтоох филиалыттан Күннэй Антоноваҕа, Геннадий Матвеевка, Эдуард Васильевка эмиэ махтал! Комментатор Егор Михайловка, фотограф Рустам Кириллиҥҥэ төһө да сакаас буолбутун иһин сэргэх сыһыаннарыгар, кыһамньыларыгар махтал! Минньигэс астаах, итии чэйдээх остуол тэрийиитигэр сылдьыспыт уолаттарбыт кэргэттэригэр, клуб тирэх тыылыгар истиҥ махтал! Улахан эппиэтинэһи ылынан дьүүллүүр сүбэҕэ сылдьыбыт клуб кыттыылаахтарыгар Василий Борисовка, Константин Ивановка, Анатолий Васильевка, Иннокентий Долотовка, Василий Афанасьевка туспа махтал! Клубу кытары тэрийсиигэ тэҥҥэ сылдьыспыт, Дьокуускайтан анаан кэлбит Сэргэйчик эдьиийигэр Быгый Марианнаҕа махтал! Тэрийсиигэ сүүрбүт-көппүт клуб кыттыылаахтарыгар, Сэргэйчик дьиэ кэргэнигэр, доҕотторугар улахан махтал!
Күрэх түмүгэ
Күрэх түгэннэриттэн
Күрэх бастакы күнэ Кураан диэн сиргэ саҕаланна. Сыайаанынан ориентированиеҕа барыта 50 точка турда. Эрдэтээҥҥи күрэххэ 15 этэ. Экипажтар экстремальнай сири сөбүлээбиттэр, түһээһин, алдьаныы элбэх этэ. «Ориентирование диэни сөбүлээбэт этим, бу сырыыга сөбүлээтим», — диэбит ыалдьыт кытары баар. Ирдэбил быһыытынан хаартыскаҕа кыттааччы массыынаны уонна точканы таарыйан туруохтаах, бортовой номер көстүөхтээх. Ол хаартыскалар сатамакка кыһыылаах кыайтарыылар буолбуттара. Тоҕус чаастаах күрэх алдьаммыттары күүтэн түүн кэриэтэ бүппүтэ.
Иккис күн Антоновка Атаҕар буолла. Соһуччу астык сюрприһынан саҕаланна күммут. «Байар» кооператив, чуолаан салайааччы Надежда Филиппова көҕүлээһининэн, бары көрөөччүлэргэ, кыттаачыларга, тэрийээччилэргэ 200 шт. олохтоох йогурт түҥэтилиннэ.
Салайааччылар болҕомто ууран кэлбиттэрэ олус үчүгэй. Сэргэйчик ийэтэ Розалия Федорова кэннэ Октябрьскай нэһилиэк баһылыга Семен Корякин, улуус баһылыгын солбуйааччыта Михаил Пан, Россия Геройа Андрей Григорьев – Тута тыл эттилэр. Герой күрэххэ СВО кыттыылааҕа, «Бадаалар» экипаж штурмана, спонсордартан биирдэстэрэ Дьулустаан Кириллин баарын хайгыы бэлиэтээтэ.
Саамай аҕыйах мүнүүтэлээх буолуохтаах драг этап биэс чааһы быһа барда. Буксуйуу, тимирии, бадарааҥҥа буккуллуу, сөтүөлээн ылааьын манна буолла. Биллэн турар көрөөччүгэ күрэх сыппаан биэрэр, уһуур-кэҥиир. Ол эрэн эрэллээх ыалдьааччылар, сэҥээрээччилэр ону ол диэбэккэ ыһыынан-хаһыынан күрэҕи бүтүөр диэри киэргэтэ сырыттылар.
Атын улуустартан кэлбит кыттааччылар хайдах тэринэн кэлбиттэрин, Сэргэйчиги кытары билсиһиилэрин, күрэхтэһэллэрин, кини эппит тылларын ахтан олус үчүгэйдик кэпсээбиттэрэ. Аны «Антигелик» пилота Василий Винокуров Сэргэйчик бииргэ төрөөбүтүн кэриэтэ доҕоро буоларынан, бу экипаж абсолютнай кыайыылаах буолбутуттан бары да үөрдулэр. Массыына урукку хаһаайына, штурман Григорий Михайлов кэпсээтэ: «Сэргэйчик урут Васяны штурмаҥҥа ыл диэбитэ, истибэтэҕим. Бу күрэххэ холбоспуппутугар үйэбэр кэлбэтэх ситиһии кэллэ». Кыайыылаах кубога оннук улахан, оннооҕор легендарнай, титулованнай «К-2» экипаж маннык кубок көрө иликтэрин бэлиэтээтилэр.
Төһө да ыарахан кэмнэр буолбуттарын иһин бириис дьоһун. Бары этаптарга анал мэтээллэринэн, харчынан, араас сыаналаах бриистэринэн наҕараадаланнылар, бары экипажтар илии тутуурдаах буоллулар. Холобур, 4 этап түмүгүнэн сүрүн кыайыылаахтар урбаанньыт Иннокентий Дубинин туруорбут 50 тыһ. солк. туттулар, клуб аатыттан 100 тыһ. супер-экстримҥа тыырылынна, аймахтартан холбоон 110 тыһ. ориентирование бирииһэ буолла, үлэлээбит коллектива улуус баһылыгыттан уонна ФКУ-ттан 50 тыһ. сертификат спринт кыайыылааҕа ылла, бастыҥ штурмаҥҥа Антоновкаттан доҕотторо 25 тыһ. уу харчынан туттардылар. Ону ааһан пьедесталга тахсыбатах кыайыыга дьулуур иһин 4 экипажка 10-нуу тыһ. тигистэ. Өссө итини таһынан улуустартан ытыктабылларын көрдөрөн, аат ааттаан кэлбит 5 экипажка лотерея оонньонно. Эмиэ урукку кэллиэгэлэрэ птицефабрика туруорбут бирииһэ кэргэттэргэ уонна төрөппүттэргэ түҥэтиллэн эмиэ биир үөрүү.
Саамай ыраахтан кэлбит Намтан экипажтар кэргэттэрин туппутунан кэлбиттэрэ, Ньурбаҕа биир биллэр автоспорт дьиэ кэргэнигэр хамаанданан Габышевтарга ыалдьыттаатылар. Бириис быһыытынан туппут КУР-тан 10 тонна чох сертификатын сылаас тыллары, махталларын этэн туран Альбертаах Викторияҕа туттарбыттара истин доҕордоһуу туоһута буоллаҕа.
Наҕараадалааһын фара уотугар буолан бүтээтин кытары халлааҥҥа биир улахан уот көһүннэ. Бөртүлүөт көтөн иһэр, ол клуб эмиэ биир көхтөөх кыттыылааҕа Алексей Васильев. Тэрийсиигэ сылдьыспыт, ол эрэн күрэх күннэригэр үлэтинэн кыайан сылдьыспатаҕын да иһин күнүс уонна түүн үрдүбүтүнэн көтөн баарын биллэрбитэ эмиэ биир умнуллубат түгэн. Телефон, массыына фаратын, аварийнай уоттарын холбоон гирлянда кэриэтэ буоллубут. Ол иһигэр Сэргэйчик «Булчут» массыыната баар. Эрэллээх штурмана, клуб кыттыылааҕа Ньургун Попов үлэтин быыһыгар анаан Дьокуускайтан кэлэн массыынаны парадка кытыннарда, көрүүгэ туруоран дьону-сэргэни долгутта.
Ити курдук бары араас өйдөөх-санаалаах, араас саастаах, араас идэлээх дьон биир клубка 9 сыл симэлийбэккэ эн-мин дэһэн кэллибит, автоспорт сайдыытыгар кыах баарынан үлэлэһэбит, кэммиттэн кэмигэр кэккэбит хаҥыырыттан, өйөбүл баарыттан үөрэбит. Эһиил 10 сылбыт. Ол тухары Сэргэйчик барыбыт сүрэхпитигэр.
***
«Легион-Нюрба» внедорожнай клуб
Это какое имя то