КИҺИНИ ТОҔО ХАРЫСТААБАТТАРЫЙ?

Быыбар саҕаланна. Партияларынан бара сатыыллар. Биирдиилээн кыттыыга наһаа элбэх буоппуһу хомуйуохтааххын. Ол олус уустуга биллэр, үөһээттэн ананан тэриллибит киин хамыыһыйа сөбүлээбэт киһитин аһарбат, “наалалаах алҕаһы” булан ылҕаан кэбиһэр. Арай итини “Единэй партия” киһитэ ааһар, киниэхэ мэһэй суох. Урут оннук этэ. Уларыйбата ини.

Онон, үчүгэйиттэн, ортоһуоруттан эбэтэр ыарыһаҕыттан тутулуга суох “Единэй” киһитэ Госдумаҕа хото ааһыахтаах.  Праймериз түмүгүнэн “Единэйдэргэ” урукку  Г. Данчикова уонна Ыччат миниистирэ П.Шамаев инники тахсыбыттар үһү. Ол аата саҥа сөптөөх киһи көстүбэтэх. Манна киһи ороһуйара – сэриигэ сылдьан инбэлиит буолбут Шамаевы Госдумаҕа олордо сатыыллара. Киһини тоҕо харыстаабаттарый? Бу оҕону үчүгэйдик, дьаныһан туран эмтэтиэххэ наада этэ, инникитин наадалаах кадр диир буоллахха. Эмиэ кини курдук атаҕа суох хаалбыт, инбэлиит буолбут Арассыыйа Дьоруойа Алексей Петровы, киһилии эмтээбэккэ, сүтэрдибит.

Уопсайынан, саха сирин олохтооҕо, ордук тыа сирэ, барытыгар сапсыйан кэбиспит, дьокутаат наадатыгар кыһаллыбат, кини туһатыгар эрэлэ бүппүт курдук. “Туһалыырын ааспыт Данчикова олорбут сиригэр олордун ээ. Кини Госдумаҕа баара да, суоҕа да улахан оруола, туһата  суох, Саха сирэ итинтэн туһанара эбэтэр сүтэрэрэ суох”, – дииллэр тыалар. Итинниккэ ити данчиковалар, тумусовтар тиэртилэр.

1989 уонна 1990 сыллардааҕы, РСФСР уонна ССРС үрдүкү Сэбиэттэригэр, быыбардарга республика уонтан тахса дьокутааты талбыт кэмэ буолбатаҕын да иһин наһаа ыһыктыныы буолаары гынна. Билигин, барытыттан төһө да кэлэйбит иһин, дьон быыбардарга өйдөөн-дьүүллээн кыттара хайаан да наада этэ. Оттон үрдүкү салалта, партияларбыт лиидэрдэрэ бу уустук кэм бүрүүкээн турдаҕына республика, кини олохтооҕун туһун эрэ саныахтааҕа. Республика дьиҥнээх патриоттара буоллахтарына, тугу да быраҕан, бытархайдаһыыны, өстөһүүнү умнан туран уоппуттаах, идэтийбит политиктары таһаара сатыахтааҕа. Тоҕо сатамматый, республика туһугар, холобур, “Единэй” партия саха туһа диэн тугун да кэрэйбэккэ үлэлээбит уонна үлэлиир кыахтаах Е.Жирковы ыҥырара? Эбэтэр, “Хомуньуустар” Э.Березкины, “Саҥа дьоннор” ууну-уоту барытын ааспыт А.Максимовы? Бу дьон ыраас мууска  ууруллубут, кимнэрэ-туохтара кимтэн да кистэммэт, ытыс үрдүгэр баар ээ. Маннык дьон Госдумаҕа холоонноохторун булан биир санаанан үлэлээн туһаны чахчы аҕалыах этилэр. М.Николаев сенатор, Госдума дьокутаатын да быһыытынан, соҕотоҕун республикатын туһун туһуулаһа сатаабытын билэбит. Бу да дьон Сахаларын сирин көмүскэлэ буолалларыгар, бар дьон интэриэһин өрө туталларыгар олох саарбахтаабаппын. Ону баара партияларбыт, эмиэ уруккулуу, тус бэйэлэрин эрэ интэриэстэрин көрүнэр, атах тумсун анараа өттүн анаарбат буолуулара салҕанар. Эмиэ түгэни мүччү тутан эрдэхпит, биэс сыл устата халлааны эрэ кэтэһэр аналлаахпыт дуо?  Оттон инникилээх, эдэр уолу – П.Шамаевы харыстыыр, хаһаанар наада. Ыалдьар, сэрии содулуттан өрүттэ илик киһини билбэт, кыайбат дьыалатыгар умса анньар республикаҕа ночоот эрэ буолара саарбахтаммат.

***

Иван БУРЦЕВ.  15.06.2026 с.