Киһи уонна айылҕа

Соҕотох туруйа

Бу былыргы кэм этэ диэххэ сөп буолара буолуо, оччолорго биһиги 20 уолаттар, кыргыттар ахсыс кылааһы бүтэрэн туристыы диэн ааттаан Буотаманы бата кэрийэ бардыбыт. Салайааччыларбыт Иван Михайлович Гоголев уонна Пудов Аркадий, биллэ-көстө илик дьоннор. Кыыл Бастаахха баар леспромхоз БМК-тын уларсаммыт Хачыкаакка диэрибырахтардыбыт, хоммокко эрэ ааһа Буотама диэки түһүнэ турдубут, киэһээлик хонуохтаах сирбитигэр тиийдибит.

Буотама Өлүөнэҕэ түһэр сирэ үрдүк таас биэрэгэ көрөргө кэрэтэ сүрдээх, биэрэк күлүгэ ууга түстэҕинэ былыргы кириэппэһи санатар, мин олус сөҕөн долгуйан хааллым. Иван Михайлович саҥа биллэн эрэр поэт, биһигини саха тылыгар үөрэппитэ, өссө литературнай куруһуок арыйбыта, онно активнай кыттааччыларынан биирдэстэрэ этим.

Иван михайлович олус түргэн туттуулаах, сыыдам киһи этэ, өрүү тугу эрэ толкуйдуу сылдьар курдук, үксүн хантаччы туттар, хоһоон айаары гыннаҕына өссө эбии хантаччы тутар, хараҕын симэрин бэлиэтии көрөбүн, төһө да биһигиттэн улахан аҕата суоҕун иһин, наһаа салла көрөрбүт, олох оонньоспот этибит. Тугу эмэ кэпсээтэҕинэ акаары дьон курдук аллаччы туттан, саҥабытыттан матан алааран хааларбыт, дьикти киһи этэ. Иван Михайлович киэһээ аһылыкпытыгар икки хатыыстаах кэллэ, оччолорго Бэстээх бааһынайдара балыктыыллар эбит, кини обургу билсэ охсон булан аҕаллаҕа ити дии, биһиги оҕолор хатыыс сиэри өрөкөөннөһө түстүбүт.

Арай аһаан бүтэн, утуйар балааккаларбытын тардынан баран, сөтүөлүү таарыччы Буотамаҕа киирдибит. Син тэйиччи сир эбит, биир төгүрүк маары эргийэ барыахтаахпыт, олохтоох оҕолор биһигини куттааннар, манна дьааттаах эриэн үөннэр бааллар, көрдөххүтүнэ олох тыытымаҥ, куотан хаалыҥ диэн сэрэтэллэр.

Маары эргийэ баран, сааларбытын илдьэ сылдьабыт, туох эмэ түбэһиэ диэн сэргэҕэдьийэбит, тыатааҕы баара буолуо дии саныыбыт, ол хаамсан иһэн ким эрэ хаһыытыы түстэ.

Биһиги кулгаах иччитэ буолан хааллыбыт. Кырдьык эбит, хаһыыта ыраах баҕайы иһилиннэ. Пудов Аркадий үтүктэн эмиэ хардарда, эмиэ иһилиннэ, биһиги диэки чугаһыыр курдук билиннэ. Аркадий соҕотоҕун ыҥырар, уопсайа түөрт саалаахпыт – биир доруоп саа, икки тозовка уонна карабиннаахпыт, кусчут уолаттар саалары тута сылдьаллар.

Иван Михайлович дьаһайар:

Туруйабыт тииттэр төбөлөрүнэн кыната бу сарайан кэллэ, киирэн эрэр күн уотугар кыната кытаран көстөр, доруоп саа эстибэккэ хаалла, атын да оҕолор ыппакка хааллылар, аҕыйахта далбаатаат сүтэн хаалла. Хата, оҕолор туруйа тыыннаах хаалбытыгар үөрдүбүт.

Кэлин доруоп саалаах уолтан ыйыппыппытыгар:

Соҕотох туруйа оҕолорго араас санааны сахпыта буолуо, билигин 76-лаах оҕонньор санаан ыллым, оччолорго наһаа аһына санаабытым билигин хос тиллэн кэллэ.

***
Николай Острельдин, Өктөм кырдьаҕас олохтооҕо, 2013 с.