Курс валют
$
63.83
0.64
70.67
0.86
Курс валют
Курс валют
$
63.83
0.64
70.67
0.86
Меню
Поиск по сайту

Егор Борисов 65 сааһын көрсө

14.08.2019 12:28 15
Егор Борисов 65 сааһын көрсө

Күндү Сахам Сирин олохтоохторо!

Атырдьах ыйын 15 күнүгэр Саха Республикатын Бастакы Ил Дархана Егор Афанасьевич Борисов төрөөбүт күнэ — 65 сааһын туолар. Егор Афанасьевич олоҕун туһунан үгүстэр билэҕит,кини туһунан суруйуу элбэх.  Аҕата эрдэ өлөн ийэтигэр көмө буолан оҕо эрдэҕиттэн үлэлээн, дьиэтигэр көмө киһитэ буолан кыра үлэттэн саҕалаан республика салайааччытыгар тиийэ үүммүтэ. Кини ситиһиитэ — бэйэтэ үлэлээн тахсыбыт киһинэн дьон-сэргэ билинэр.


Егор Афанасьевич Республиканы салайан кэлбит кэмнэригэр,  киэҥ далааһыннаах үлэ-хамнас тэриллэн Сахабыт Сиригэр, олохтоох омуктар түптээн олорор бөһүөлэктэрэ биир да сабыллыбатахтара. Төптөрүтүн — нэһилиэктэрбит күүскэ сайдыбыттарын, соҕуруу сылдьыбыт дьон тэҥнээн көрөннөр, биһи сайдыылаахтык олорор эбиппит диэн бэлиэтииллэрин элбэхтэ астына истэн турабын. Республикабыт бастакы Президиэнэ Михаил Ефимович Николаев, иккис Президиэнэ Вячеслав Анатольевич Штыров үлэлэрин салҕаан, ситимнээх үлэтин түмүгэр, элбэх ситиһии кэлбитэ уонна инники сайдыыга олук ууруллубута.

Бүгүн мин Саха Республикатын тыатын сирин биэс сыллах кэлимник сайдыытын (Пятилетка устойчивого развития села 2014-2018 г.)туһунан суруйуом.

Аҕам саастаах дьон өйдүүргүт буолуо Союз кэмигэр сайдыы торума биэс сылынан ылыллан, үлэ-хамнас ситиһиилээхтик барар этэ. Ол курдук киһи былааннаахтык үлэлииригэр биэс сылынан сайдыы торума ылыллара сеп дии саныыбын.

2013 сыл атырдьах ыйын 16 күнүгэр 2209 №  Республика Президиэнин Ыйааҕа “О комплексных мерах по устойчивому развитию села в Республике Саха (Якутия)” (өйдөнөр гына нууччалыы суруйдум) тахсан турар. Бу биэс сыллаах барыл сүрүн сыала соруга – тыа сиригэр олох таһымын үрдэтии, саҥа таһымҥа таһаарыы, дьон тыа сиригэр олохсуйуутун уонна үөрэхтэрин бүтэрбит ыччаттары тыа сиригэр үлэлэтэ таһаарыы буолар.

Бастаан барыл 46 хайысханан былааннаммыта 14 ситэриилээх былаас органнарынан нөҥүө. Биэс сыл устата  5 уларыйыы киирэ сылдьыбыта.

Бу үлэ-хамнас сүрүннээччитэ – Саха Республикатын экономикаҕа министерствота буолбута. Бу сылларга тыа сиригэр сылдьыбыт Правительство сыллааҕы үлэтин отчуотугар ыытыллыбыт үлэлэри сырдатыы үлэтэ эмиэ барбыта.

Биэс сыллаах программа сүнньүнэн сыалын соругун ситиспитэ диэн бэлиэтиибит.

1 салаа – Тыа хаһаайыстыбата кэлимник сайдыыта

 Манна 54 көрүҥүнэн 22,2 млрд көрүллэн үлэ-хамнас тэриллибитэ (тыа хаһаайыстыбатыгар сайдыы өттө киирэн турар).

-1,2 млрд үп 613 саҕалааччы бааһынай хаһаайыстыбаларга грант быһыытынан бэриллибитэ. Билэргит курдук 90-с сылларга тэриллибит бастакы бааһынай хаһаайыстыбалар сааһыраннар үлэ тэтимэ бытаарыы баара, ону өйдөөн бүтүн Россия үрдүнэн саҥа хамсааһын тэриллэн Саха Сирэ үс бастыҥ субьект ахсааныгар киирэн федеральнай бюджеттан үгүөрү үбү ылан саҥа кэм бааһынай хаһаайыстыбаларын тэрийбиппит.

-инвестиционнай программа нөҥүө 25 саҥа механизированнай фермалар тутуллубуттара — 403,7 мөлүйүөн сууммаҕа.

-тыа хаһаайыстыбатын производственнай тэрилтэлэрэ туруктаах буолаларын туһугар чэбдигирдии программа киирбитэ уонна 214 хаһаайыстыба (ол иһигэр 28 бааһынай хаһаайыстыба) сайдыытыгар 1,1 млрд солкуобай үбүлэммитэ.

-45 тыа хаһаайыстыбатын потребительскай кооперативтара грант быһыытынан сайдыыларыгар 465,4 мөлүйүөн үбү туһаммыттара.

-таба хаһаайыстыбаларыгар анаан 5 модульнай убойнай цехтар атыылаһыллан туруоруллубуттара (43,9 мөлүйүөннээх) уонна дьиэ табатын ыырдарыгар 25 дьиэ тутуллубута (24,3мөлүйүөннээх).

-2016-2017 сыллар түмүктэринэн бастыҥ үлэлээх — 40 муниципальнай тэриллиилэр 3,0 мөлүйүөннээх грант ылары ситиспиттэрэ.

         2 салаа — Тыа сиригэр социальнай уонна инженернай ситимнэри тутуу

Бу хайысханан 50,5 млрд солкуобайга 110 обьект тутуллуллара ситиһиллибитэ.

-5 сыл устатыгар саҥа 49 оскуола, 91 оҕо уһуйааннара, 35 культура обьектара, 18 элбэх функциялаах кииннэр, 14 физкультура уонна спорт обьектара уонна 22 биэлсэр-акушер дьиэлэрэ тутуллубуттара.

— 5 сыл устата тыа сиригэр 763.9 тыһыынча м2 иэннээх дьиэлэр тутуллубуттара (ортотунан сылга 152,8 тыһыынча м2), ол эбэтэр 2010 сылы (96,3 тыһыынча м2)тэҥнээн көрдөххө 1,6 төгүл элбэхдьиэ тыа сиригэр тутуллара ситиһилиннэ.

— Мин Сахам Сирэ 21 үйэҕэ (Үтүө Дьыала) чэрчитинэн 2 уонна 4 квартиралаах 428 уопсай дьиэлэр (300,0 мөлүйүөн сууммалаах) тыа сиригэр тутуллан үлэҕэ киирэн, саҥа үлэлии тиийбит специалистарга улахан көмө буолбутун бэлиэтиир тоҕоостоох.

-11 бөһүөлэктэргэ гаас күөх төлөнө киирэрэ ситиһиллибитэ, 131 саҥа котельнай тутуллубута уонна саҥардыллыбыта.

-6793 чааһынай ыал кииннэммит ититиллэр ситимҥэ холбоммута, уоттан оттууга (электроотопление) 4461 дьиэ холбоммута.

-248 км суол оҥоһуллубута, ол иһигэр 143.24 км республиканскай уонна 136,4 олохтоох суоллар тутуллубуттара. 433.5 км суол ремоннаммыта.

-6148  үрдүк уонна орто анал үөрэхтэри бутэрбит ыччаттар тыа сиригэр үлэлии барбыттара (былаантан 107,3%)

-5 сыл устатын тухары тыа сиригэр 792 аҕыйах дохуоттаах ыал, социальнай контракт баттаһары ситиһэн дохуоттарын хаҥатарга 152,3 мөлүйүөн солкуобай өйөбүл ылан тураллар.

-893 үлэтэ суохтар бэйэлэрин дьыалаларын тэринэллэригэр 825 мөлүйүөн үп көрүллэн турар.

-5 сыл устатын тухары 411 муниципальнай тэриллиилэр сайдыыларын программаларыгар 2,6 млрд солкуобай көрүллэн турар.

         3 салаа — Уопсай үп көрүллүүтэ

5 сыл устатын тухары 73 млрд солкуобай көрүллэн үлэ тэриллэн кэллэ, ол иһигэр федеральнай бюджеттан — 9,6 млрд солкуобай (13,2%), республика бюджетыттан 51,7 млрд солкуобай (71%), олохтоох бюджеттан – 1,8 млрд солкуобай (2,5%) уонна бюджеты таһынан – 9,6 млрд солкуобай (13,2%).

Биэс сыллаах программа үлэтин ситиһиитэ — тыа сиригэр дьон ахсаана эбиллиитэ буолар уонна үлэтэ суох дьон ахсаана аҕыйааһына буолар (аҥардас 9,9% 2016 сыллаахха эбит буолла5ына — 8,6% 2017 сылга дылы аччааһын улахан көрдөрүү).

Бу программа чэрчитинэн биир саҥа саҕалааһыны дьиэ-уот комунальнай хаһаайыстыба министерствота үс сыллаах тыа сирин бөһүөлэктэрин сайыннарыыгаыыппыт программата буолбута. Бөһүөлэктэр истэригэр уулусса уота, суоллар, оҕо площадкаларын, сквердар, тротуардар, сайыҥҥы уу ситимнэрэ, уопсай дьиэлэр тас өттүлэрин саҥардыы уонна да атын үлэлэр ыытыллыбыттара. Нэһилиэк баһылыктара балай эмэ күүскэ үлэлээн, үгус нэһилиэктэргэ сэргэхсийиини уонна хамсааһыны таһаарбыттара. Ол курдук үс сыл устата 2 миллиард 638 мөлүйүөн 480 тыһыынча көрүллэн 411 муниципальнай тэриллиилэргэ үлэ барбыта. 187 парка уонна сквер оҥоһуллубута, 644 оҕо уонна спортивнай площадкалар тутуллубуттара, 861 км бөһүөлэк иһинээҕи суоллар ремоннаннылар уонна тутуллунулар уонна 408 км уулусса уотунан сырдатыллыбыттара. Итини таһынан араас элбэх үлэлэр эмиэ барбыттара, олор истэригэр киин ититиллибит системаҕа чааһынай ыаллары холбооһун уонна кэтэх дьиэлэргэ благоустройство киллэрии бу сылларга сүрүн болҕомтоҕоууруллубута.

Ити курдук араас таһымнаах үлэ-хамнас тэриллэн нэһилиэктэр истэрэ-тастара киэргэйбиттэрэ, границалар саҥардыллан ыалдьыт дьон астына көрөр буолбуттара.

Егор Афанасьевич тыа сирин сайдыытыгар куруутун болҕомто ууран, бары нэһилиэктэринэн министерстволар уонна учреждениелар өттүлэриттэн анал куратордары сыһыаран нэһилиэк баһылыктарыгар улахан көмө буолбутун бэлиэтиир тоҕоостоох.

Бу сылларга тыа сиригэр олох-дьаһах тупсарын туһугар үгүс элбэх үлэ барбытыттан,биир программаны кылгастык сырдаттахха итинник.

Дойдубутун таптыахха, салайааччыларбытын убаастыахха, түмсүүлээх уонна биир сомоҕо буолан үлэлиэххэ — олохпут туруктаах буолуо!

***

Николай Ильич Петров Чурапчы,

атырдьах ыйын 14 күнэ 2019 сыл  

Обсуждение • 15

Добавить комментарий
  1. Уоруйах дииллэр дии?

    Ыспыт-тохпут, уорбут-ыскайдаабыт, сиэбит-аЬаабыт киЬи диэн дьон бегете кэпсиир дии бу БЕАны?
    Кырдьык буолуо?
    Ол иЬин бар-дьон олох ылыммат киЬитэ быЬыылаах?

  2. Иван

    Егор Афанасьевич кэмигэр тоhолоох республика дьоно ипотеканан да буоллар куоракка дьиэлэннилэр. Дьокуускай куорат тупса5ай тутулаах, сана суоллардаах буоларын ситистэ. Арыгыны утары киирсэн туспа сана культура оноро сатаата. Тыа сирин дьонун, бюджет уонна ЖКХ улэhиттэрин нонуо ахсаанын аччаппата. Тыа сирэ — Сахабыт дьоно бу 2000 — 2018 сылларга сана кэм ирдэбилинэн тэннэ сайдан кэллэ хас биирдии дэриэбинэ5э сотовай сибээс, интернет, куустээх электрическай уот, сорох дэриэбинэлэргэ гаас, сорохторго дьиэлэри центральнай отопления5а холбооhyн. Республика суолларын тупсардп. Ити угус улэни Егор Афанасьевич онордо.

  3. 63

    Хайа баҕарар салайааччыга ситиһиилэр да, итэҕэстэр да сиэттиһэ сылдьаллар. Дьон -сэргэ итэҕэс өттүн дөбөннүк өйдүүр, ситиһиилэр күннээҕи олоххо буолуохтааҕын курдук ылыныллаллар. Егор Афанасьевичка доруобуйаны!

  4. Лэгэнтэй

    Чурапчылар киьилэрин туох да диэхтэрин булбакка, сымыйалаан хооьуургаан эрэллэр. Бастатан туран ипотеканы Бэрииьэп айбатага, кини эрэ туттуубут курдук лапсалыы олороллор.
    Арыгыны утары хампаанньа Михаил Ефимович ЗОЖ диэн программатын салгыыта.
    Уонна чурапчылар билинэр инигит, Бэрииьэпкит баарын тухары Чурапчылартан эрэ куох от уунэр этэ дии.
    Асфальт суоллар, хас эмэ оройуону тумнаан газ турбата Олуонэ оруьу туораан, хас учаастак аайы таасоускола сад!

  5. Сэмэн

    Ипотека диэн хабала. Дьон бэйэтин харчытыгар, иэскэ-күүскэ киирэн туран дьиэ атыыласпыта. Бүлүү бөлөхтөр айылҕаттан эмсэҕэлээбит харчыларын тоҕо Илин энэргэ, чурапчыга кутта. Тоҕо ньурбалар акцияларыгар буккуста. Тоҕочурапчыны эрэ өрө тутта.

  6. Уоруйах ааттаа5а

    Горизонт акцияларын 24 тыЬыынча5а атыылаЬан ылан баран 300 мелуйуеннэ кистээн атыылаабыт диэн дэлби суруйбуттара дии?

  7. Бүлүү куората

    Ханна куустээх электрическай уот киллэрбитэй? Суолу федераллар туталлар, Сотовай сибээскэ эмиэ букатын сыһыана суох.
    . Кини ону хонтуруоллаабатаҕа.Чурапчы Иван сымыйалаама! Гааһы илин энэргэ эрэ тардыбыта. Бүлүү эҥэрин атаҕастаата, балыйда.

  8. ХаЬан?!

    Бу киЬини хаЬан хаайыыга уган абырыыллар?!

  9. Иван

    Угус Саха нэhилиэктэрэ кыра ахсааннаахтар 500 — 1000 дьонноох. Тоhо барыстаах уонна ороскуоттаах буолуой дэриэбинэлэргэ сотововай, цифровой телевидения, уот -гааз линиятын киллэрэр, суолу тупсарыы? Соро5ун государство убулулуур, онно Саха Сирин салалтата туруорсан дакастаан программа5а киллэртэрэр. Егор Афанасьевич, Россия биир историческай кэмигэр Саха Сирин салайан кэллэ. Мин санаабар сахалар кини кэмигэр ахсааммыт 500000 тагыстыбыт.

  10. Кырдьаҕас Баайаҕа

    Улуу уоруйаҕы айхаллыыр сыыһа ини

  11. Иван

    Бу Центральнай Россия нэhилиэктэригэр сана сотовай сибээс киирэн эрэр https://m.riavrn.ru/districts/vorobevsky/razvitie-sotovoy-svyazi-v-voronezhskoy-oblasti-obsudili-s-glavami-15-rayonov/. Воронежскай область.

  12. Мотуруона

    Биһиги сир аннынааҕы баайбытынан Саха сирэ сотовай эрэ буолбакка, эппиккэ дылы киис саҕ ынньаҕар сууланан баран сылдьыкхтаах этибит. Бэрииһэп ону ончу кыайбата.

  13. Орто Кыыс

    Үөхсэргэ бэппит. Хаһан өйдөнүөх муҥмут буолла.
    Тойон буолла эрэ уоруйах диэбитинэн барабыт. Сааһырбыт киһи син ону маны кэтээн,тэҥнээн көрөбүн-тугу да гыммат,куһаҕан үлэһиттэр,наһаа сокуонньуттар. Кинилэр саҕа сокуон хараҕын ааҕар,дьон иннин иннилиир дьон суохтар.57

Оставить комментарий    

!