Саҥа СЫЛ да, ДЬЫЛ да диир сөп
Саҥа Сылынан да диэххэ сөп, Саҥа Дьылынан да диэххэ сөп, хайата баҕарар сөп. Сыл аайы маннык быһаарсыы тахсар, быһаара сатыыбын да дьон олох истибэт.
Баҕар сахалыы итэҕэллээх дьон өйдүөхтэрин сөп буолуо. Сыл диэн Сир Ыйы кытта Күнү биирдэ эргийэр кэмнэрэ. Дьыл диэн Сыл устата Дьылҕа Хаан Халлаан Суруксута Уһун Дьурантаайы Улуу Тойон – Юпитер ааһар кэрчигэ. Дьылҕа Хаан Дьыл эргииринэн 12 сыл устата Күнү эргийэр. Планетнай система үөскүүрүгэр, сайдарыгар, улаатарыгар бу икки улахан космическай объектар быһаарар суолталаахтар. Олох планетнай системаҕа үөскүүрүгэр эмиэ.
Олоҥхоҕо этиллэринэн: «Киһи-аймах Улуу Тойоҥҥо махтаныах тустаахпыт, кини уолун Үрүҥ Аар Айыы Тойон кыыһын ойох ыларын көҥүллээн онтон ылата Орто дойдуга олох баар», – диэн (Багдарыын Сүлбэ “Түгэх өбүгэлэр”). Ол аата Улуу Тойон диэн Юпитер, Үрүҥ Аар Айыы Тойон диэн Күн. Күн кыыһа – Сир, Улуу Тойон уола – Ый буолан тахсаллар.
Салгыы бу бэлиэр научнай геологическай чахчы – Сиргэ Ый баар буолуоҕуттан ыла органика үөскүүрүгэр усулуобуйа баар диэн. Ол аата олоҕу үөскэтэр процесс быыстала суох барбат, түһүмэҕинэн барар. Тохтоон сынньанан ыла-ыла диэн, ону бары өйдүүр буолуохтааххыт.
Библияҕа эмиэ ити туһунан ахтыллар. Библия былыргы, бу биһиги билигин уһугуннара сатыыр, билиибитигэр олоҕуран айыллыбыт кинигэ. Билигин наука билэр кимнээх хаһан, тоҕо Библияны суруйбуттарын. Оччо дириҥ билии Сирбит Тымныы буолан ордон хаалбыт, ол Итэҕэлбитигэр көстөр. Онтон да быдан дириҥ диир ордук оруннаах буолуо.
Күн тула планеталар бары биир зодиакальнай эргииргэ эргийэллэр. Ол иһин сулустаах халлааҥҥа Юпитер 12 сыл устата эргийэр, көстөр эргимтэтин зодиакальнай круг эргимтэтэ дииллэр. Зодиакальнай эргимтэ биирдии сыл ааһар кэрчиктэригэр түбэһэр сулустары, көстөр бөлөхтөрүн, туох эрэ кыылга-сүөлгэ, киһиэхэ майгыннаталлар, ол онон былыргылар зодиакальнай бэлиэлэри оҥорбуттар. Ол билиини ордорон хаалбыт омуктар, ырааппыта бэрт буолан, ол бэлиэлэри атын-атыннык ааттыыллар. Хас эмэ үйэ умнулла-умнулла сөргүтүллэн баччаҕа диэри кэллэҕэ дии.
Ол гынан баран төрүт бастакылара биир буоларын бэлиэлэр маарыҥнаһаллара туоһулуур. Биһиэхэ сахаларга ол билии умнуллубут эрээри, аҕыйах бэлиэ уос номоҕор ордон хаалбыт, өссө да ааттара арыллыахтара дии саныыбын. Буолаары буолан древнегреческэйгэ маарыҥныыр. Холобур Дьыл Оҕуһа – Телец, Быттанар Дьахтар – Дева, Кутуйах – Козерог. Биллэрэ бачча эрэ.
Быйыл древнекитайскайынан Сылгы Дьыла. Бу Дьөһөгөй да диэн буолуон сөп. Сири Дьөһөгөй Айыы диир хайдах эбитэ буолла… Итэҕэлбит ситэ уһукта илик ол да буоллар, сүнньэ өйдөннө. Салгыы арыллан иһиэҕэ. Бэйэ-бэйэҕэ киһилии сыһыаны эрэ тута сырыттахпытына, оччоҕо эрэ арыллыахтаах, оҥоһуутунан.
***
Утуман Таман
Фото из открытых источников
дьылга тойон диэн Айыы баар сэрэйдэххэ дьылы аагар буолуон сеп, кэккэлэhэ танха хаан диэн Айыы олорор эбит, тан диэн халлаан, сулустаах халлаан диэххэ, танха ол аата сулустаах халлааны аагара дуу, танха саха астрологията диэн быhаарар дьон бааллар, сахалар бэйэбитин кенул биэрэннэр уерэппиппит 36 эрэ сыл буолла, боппотторо буоллар син тугэгэ кесте сыhыа эбитэ буолуо
Дъыл5а Тойон, Танха Тойон иккиэн биирдэр. Ессе да элбэх ааттаах устнай творчество буолан. Суолтатынан Дьылы аа5ар, дьэ уонна ол аа5ыытынан киhи дьыл5ата быhаарыллар диэн. Танха диэн Танара Хаамыыта диэн. Дьэ бу Дьыл5а, Танха Хаан ханан кэлбиттэринэн гороскоп – Танха оноhуллар диэн. Бу терде дирин. Планетнай система оноhуллуутугар. Икки планетнай система хайа эрэ тугэннэ чугасаhаннар бэйэ бэйэлэриттэн биирдии обьегы ороон таhаараллар. олор холбоhоннор биирэ Кун биирэ Юпитер буолар диэбит курдук сана планетнай система уескуур. Онон Кун уонна Юпитер Кун Тиhигэр базовай обьектар.
Юпитер ураты планета буоларын наука агыйах сыллаагыта билэн турар, умуллубут сулус да дииллэр, чэ ону быhаарыахтара, аны дьылбыт туhунан эттэххэ сана дьыл диири бобуохха диир дьон баар буолтар, дьэ хайдах да сатаммат уhу, манна диэн эттэххэ сыл диэн тыл сылы эргиччи туттуллар ээ, киhи бары туттар тыла, онтон дьыл диэммит архаика умнуллан эрэр тыл, ону сылга биирдэ дуорааннаахтык санаан ыларбытын бобо сатааhын ей бааллыытыттан атыннык сыаналаабаппын
Саха буолбатах дьон буккуйар/буккуллар. Ону итэ5эйимэц. Соруйан сыыьhа сацараллар суруйаллар. Оссо иирсээн таhараллар. Дапсы Саха радио улэhитэрин уорэтэ конноро сатыыра. “Сахалыы” сопко сацарыц диэн. Соруйан сыыhа сацараллар Гос.радио5а НВК Саха ТВ.Оннук дьиикэй ацала дьонтон тугу Булан ылаары. Арай улэлэриттэн ууратан эрэ. Россия5а суруйааччы урут Иван Грозный олох да маньяк курдук суруйар. Оссо уруhуйдаан. Бу бааллар нууччалар диэн туhэрэллэр эбит.Кэлин онноо5ор шк. Учебнигын укроптар уларытан тыhыынчаннан бэчээккэ таhаарбыттарын тохтоппуттара.Бу а5ыйах сыллаа5ыта.Ол курдук Историяны оло5у норуот тылын уларытыы бара турар.Ньургун Боотуру монгол бостуугун курдук уруhуйдууллар.Туох эрэ кычча5ар харахтаах хап Хара киhини.Олоцхо5о олох да атын сэбэрэлээх киьи. Эрилкэй харахтаах ма5ан киhи.Туйаарыма Kуо эт ноцуо уцуо5а уцуох ноцуо силиитэ костор диэн.Бу куйаартан туспут тацаралар.Сиргэ олох оцороору абааhы уолун кытта кыргыhаллар…
Саца Сыл- 2026 буолла. Дьыл диэн:Кыьhын-саас -сайын- куhун буолар айыл5а костуулэрэ.Уларыйыыта. Тыл Институттара соруйан быhаарбаттар. Ацала дьоццо.Тоттору оссо тэптэрэн биэрэллэр сыыhаны билэ билэ. Туохха да наадата суох тэрилтэлэр.Институттар билигин стратегически наадалах эрэ Отто хаалыахтаах.
Хайдах ессе быhаарыахха сеп эбитэ буолла. Бу керсуhуулэргэ, кэпсэтиилэргэ, араас мунньахтарга наар тахсар кестуу. Дьинэ сыл да дьыл да диэннэри судуругутук быhаарбытым урдунэн, ону аахпатахтарын дуу, ейдеебетехтерун курдук дуу, эбэтэр ейдуу да сатыахтарын ба5арбаттарын курдук эппиэттэр. Бэйэлэрэ дьэ бу тема5а туох хос санаалаахтарын суруйуу, уехсуу анаардаах эрэ. Туох туhунан суруйбукка эппиэт санаа суох.
Сүөһүтэ- аһа суох дьон ДЬЫЛ диэни хантан билэн араарыай? Сыл-год аныгылыы үтүктээйи үөрэх өйдөбүлүнэн олорор искусственнай астаах, искусственнай үөрүүлээх, искусственнай, о.э. толкуйдаан таһаарбыт билиитэ мэлигир, үтүктээйи билии дуомнаах, искусственнай дуоһунастаах дьоҥҥо ол сөп.
Дьиҥнээх астаах, дьиҥнээх үлэлээх, дьиҥнээх үөрүүлээх, толкуйдаан ылар билиилээх дьон Дьылы билэр. Саас аайы саҥаттан сиэмэ тылларын, көтөр-сүүрэр ууһуурун тэҥинэн Дьыл оннук хардыылыыр.
Кыс ортото саҥа дьыл үүннэ диэн ким сүөһүтүн сыһыыга кыйдыаҕай?
Сиргэ олорон Дьыл хардыытынан олоруҥ. Куйаар устун сүүрэ сатаамаҥ. Куйаар бэйэтэ туһунан хардыылаах. Ол онно киһи эрэйдээх көстүбэт даҕаны. Арай эрэ дьон барыта сүүһүнэн сылларга холбуу биир эттик буолан киһи-аймах диэн аатынан туохха эмит, ханан эмэ көстөн ааһан эрдэҕэ.
Хоту Дойду Сир нөҥүө өттүгэр олорон, нөҥүө өттүгэр олорор омуктары үтүктэн Сылынан сиэтиллэн олорбокко, бюджетын кыһын буолбакка, сайын Дьыл хардыытынан тыырынара буоллар,суолларбыт сайын оҥоһуллуо, ыарахан уйуктаах массыыналар таһаҕаһы кыһын таһан бүтэриэ этилэр., суолу күһүөрү илдьи кэһиэ суох этилэр, ол сүүһүнэн млрд. үп бадарааҥҥа илдьи кэһиллэн хостон хос өрөмүөҥҥэ суола суох симэлийбэтигэр сүрүн төрүөт.
Биһиэхэ кыһын тыырыллыбыт бюджет сааһы, сайыны уҥуордаан күһүн саҕалыыр үлэтин. Оттон сайын тыырыллыбыт бюджет күһүнү, кыһыны уҥуордаан оҥоһуу үлэтин саас саҕалыа этэ, таһар үлэтин кыһын бүтэриэ этэ.
Субу курдук суруйуохха, сити курдук ситэриэххэ.
Аартык руну өҥөйбөтөх ыраатта.
ейдеегумсуйэн бутун эрэ, киhи сонньуйар, дьыл диэн сыл буо былыр саха дьоно сылы дьыл дииллэр этэ, сыл да дииллэр, дьэhиэй сахалара сыл оннугар дьыл дииллэр былыр былыргыттан, тыгын дуу дыгын дуу диэн меккуhун ессе эбии, ебугэ саха монголуу, сахалыы ессе тонустуу ус араастык санарар эбит ээ, наука да ону билинэр, дьыл уонна дыгын диэччилэр монголлуу таттаран санараллар, онтон тыл суолтата уларыйбат