Курс валют
$
92.75
0.31
100.44
0.55
Курс валют
Курс валют
$
92.75
0.31
100.44
0.55
Меню
Поиск по сайту

“Үлэлиэх киһини үлэлэппэтилэр…”

06.02.2024 (3 недели назад) 08:35 17
“Үлэлиэх киһини үлэлэппэтилэр…”

Соторутааҕыта Мухтуйаттан кэлэ сылдьар киһини көрсөн ол-бу олох-дьаһах туһунан кэпсэттибит.

-Улуускут баһылыга казах киһитэ этэ. Уураттылар дуу, уурайда дуу? – ыйытабын.

– Үлэһит, суобастаах киһини өр гымматтар. Хаарыан баһылыкпытын сүгүннээбэтилэр диэн биһиги улаханнык харыһыйдыбыт.

-Ноо…

-Ньылаҥса, ньуолбар, эккэһит дьон кэмэ, оннук дьону былааска таһаарар систиэмэ кэлэн турар. Тугу эмэ туһалааҕы, норуот туһугар оҥордорбун диир киһини уһаппаттар. Кэлэйиилээх да, абаккалаах да дьыала.

Дьэ, иһит, биһиги диэки туох быһыы-майгы буолбутун. Ленскэйгэ сахалар төһө да 30-тан тахса эрэ бырыһыан буолларбыт, быыбарга куоластааччыта – саха. Нууччалар, омуктар биһиги быыбарбытыгар орооспоттор, интэриэһиргээбэттэр. Уруккуттан оннук. “Единэйдэри” утаран 2017 сыллаахха урбаанньыт Жумарт Абильмановы талан турабыт. Үлэһитин, дьаһаныылааҕын көрө-билэ сылдьар киһибит. Боп-боростой, суп-судургу, үөнэ-күрдьэҕэтэ суох, “баар” буоллаҕына баар, “суох” буоллаҕына суох. Биир тыллаах, бэйэтин харытынан үлэлээн байбыт киһи.

Абильманов бастаан тугу гынна диэ?

-Дьэ эрэ.

-Улуус иһинээҕи суоллары барытын муниципальнай бас билиигэ көһөрдө. Туох баар суолларга учуотчут туруоран сууккаҕа, нэдиэлэҕэ, ыйга, кыбаарталга төһө массыына бу суолунан айанныырын аахтарда. Төһөтө бу суолунан олохтоох дьон, хаһаайыстыбалар, тэрилтэлэр массыыналара сылдьалларый, төһөтө промышленнай хампаанньалар массыыналара тэпсэллэрий. Биһиги эҥэр промышленнай хампаанньа бөҕө, истэ-билэ сылдьаргыт буолуо. Аҥаардас ньиэп-гаас хостуур 12 улахан хампаанньа баар. Итинник аахтаран баран Абильманов промышленнай хампаанньаларга түһээн түһэрэр – улуус, нэһилиэк, куорат суолларынан айанныыргыт иһин бука баһаалыста төлөөҥ. Бастакы сылга 120 мөлүйүөнтэн тахсаны улуус бюджетигэр эбии киллэрэр. Ол харчынан тугу гынна диэ? Барытын тыа хаһаайыстыбата сайдарыгар укта. Урукку ыһыллан хаалбыт совхоз отделенияларын сөргүтэлээн, быраҕыллан турбут хотоннору иһиттэн-таһыттан өрөмүөннээн, автоматикалаан кэбистэ. Ынах бөҕөнү атыылаһан аҕалтарбыта. Ыанньыксыт хамнаһа ыйга 70-100 тыһ. буолбута.

Аны соҕотуопка, переработка сыахтарын барытын кафель тэлгэтэн, сабыс-саҥа аныгы оборудованиенан толорон кэбистэ. Туох баар дэриэбинэлэргэ сыыр кытары оҥоһуллар буолла. Атын оройуоннартан технологтары аҕалтаабыта. Холобур, аатын ааттаппыт “Кладовая Олекмы” ас кэмбинээтиттэн  уопуттаах салайааччыны Николай Ефимовы-Владимировы.   Онон переработка үлэтэ туох да наһаа тахсыылаахтык барда. Ленскэйгэ туох да баараҕай овощехранилище туттаран үлэҕэ киллэттэрбитэ.

Туох баар оҕо тэрилтэтин, балыыһаны, спортивнай тутуулары туура барытын өрөмүөннэттэ. Олорчу! Туох баар кружок, секция – босхо.  Оҕо бөҕө атын куораттарга баран куоҥкуруска кыттар буолла, айанын барытын улуус төлүүр.  “Алмаз” диэн аныгы оборудованиелаах, наһаа үчүгэй лааҕыры улуус балансатыгар ылан киһи билбэт аныгы сынньалаҥ киинэ тэрийбитэ.  Оҕо бөҕө босхо сынньанар.

Аны балыыһа, оскуола, дьыссаат салайааччылара онтон-мантан ас, бородуукта атыылаһалларын кытаанахтык бобон, бары олохтоох производственниктартан эрэ атыылаһар усулуобуйаларын тэрийбитэ. Оҕо-ыччат, ыарыһах, кырдьаҕас хаачыстыбалаах, сибиэһэй, олохтоох бэйэтин аһын аһыахтаах диэн. Бэйэбит оҥорон таһаарааччыларбытын өйүөхтээхпит диэн. Биир эмэ сэбиэдиссэй атын сиртэн атыыластын эрэ, ыҥыран ылар уонна “по собственному” суруйтарар, дьыала онон бүтэр. Ленскэйгэ оскуола оҕотун аһатар ас кэмбинээтин кытары тэрийбитэ, урукку курдук.

90-с сыллартан быраҕылла сыппыт бааһыналары барытын тиэртэрэн бурдуктан саҕалаан хортуоппуйга, помидорга тиийэ ыстарда, олортордо. 900-тэн тахса га барыта бааһына. Бэйэбит эппит, көтөрбүт, үүппүт, үрүҥ аспыт, сыырбыт, сымыыппыт, оҕуруоппут аһа, кэнсиэрбэбит, полуфабрикаппыт…

Тутуу боруоста балысханнык барда. Суол бөҕө тутулунна, дэриэбинэлэр икки ардыларыгар автобустар сылдьар буоллулар. Саҥа транспорт бөҕө. Пеледуйга, Витимҥэ уу суола туох да харгыһа суох буолла, өссө 60% чэпчэтиилээх! Дэлэҕэ да 2022  сыллаахха төһө да араастаан сэриилии сатаабыттарын үрдүнэн Абильманов хаардыы хааман кыайыа дуо, иккис болдьоҕор!

Биһиэхэ Дьокуускайдааҕар элбэх тутуу барар. Холобур, Дьокуускайга биир киһиэхэ сылга 21,1 кв м тутуллар эбит буоллаҕына, Ленскэйгэ – 31 кв м. Инвестиция биир киһиэхэ – 10 мөл. тахса этэ.

Балыыһалар дьиҥэ республика бюджетиттэн үбүлэнэллэр эрээри, Абильманов наар балыыһаларын эбии өйүүр этэ. Пандемия кэмигэр дьон бөҕөнү абыраабыта – реанимацияны эҥин ремоннаан, быраастары дьиэлээн-уоттаан.

Уопсайынан, Абильманов бу ааспыт алта сылга туох да улахан үлэни оҥордо. Боростойо, судургута, дьоҥҥо сыһыана туох да олус үчүгэй салайааччы… этэ диирбитигэр тиийэбит. Атын кэмэ буоллар кини уопутун атын улуустарга тарҕатыа этилэр.

-Оччотугар ким, тоҕо дуоһунаһыттан барарга күһэйдэ? 

-Мин саныахпар, улууска баар промышленниктар батарбатылар. Кинилэр сакаастарынан туораттылар дии саныыбын. Аччык силовик баһаам дии… Биири кэпсээн турардаахтар. Бастаан улуус баһылыгынан талыллыбытыгар промышленниктар бартыбыаллаах кэлэ сылдьыбыттар. Ону “киэр гыныҥ, мин кыаммат киһи буолбатахпын” диэбит. Улахан гараһыгар араас омук марката, бэл, коллекционнай массыыналар кэчигирээн турар буоллахтара.

***

Туйаара НУТЧИНА,
Aartyk.Ru

На фото Жумарт Абильманов, фото с сайта пресс-службы администрации Ленского района

 

 

Обсуждение • 17

Добавить комментарий
  1. Маргарита

    Как невинного человека,профессионального,компетентного руководителя можно уволить,устранить? Наверно,были весомые причины

  2. Ньургун

    Хайдах чиэьинэй киьи улуус баьылыга буолуой? Ыраа5ынан чугаьаппат буоллахтара.

  3. Кугдаров

    Невинных людей не бывает, даже на солнце есть пятна. Все должно быть в меру. Значит, кому-то перешел дорогу.

  4. Харыйа

    Ээ, оннук эбит дуу? Омук диэн отой испэр киллэрбэт киьим этэ.

  5. Ульяна

    Почти все строительные работы в Ленске отдал своему брату. Он один из богатых людей в Якутии. Так что можно сказать работал на свой карман.

  6. эмиэ дьон да ахпытын өйдөөбөт

    эбэтэр аахпакка да тылга тииһии. Эһиги ыстатыйаны ааҕан баран сыана быһыа эбиккит,сурах хоту сардьыгынаһыы дии туоххут эрэ сайдан сайдыыга баттаппыт дьон курдук. Саппыкыбыт да иһигэр сатыы хаама сырыттарбыт бэрдимсикпит, билээҕимсийэрбит бөҕө.Пөрүөт эрэ буоллун буоллаҕа таах даҕаны.

  7. Халлаан

    Ким билэр олохтоох дьон олорор сирдэрэ барыта да тохтон быстан эстэн уокка умайан буттэ.10-15 сылы быьа айбардаан сиэн аьаан баьылыктар олороллор.Тоьо чэчирээтилэр.Хата хаайы дьоно сууттаныллыбыттар бары депутат буолан оссо бэлэми эбии сии олороллор.Ленскай уруккуттан омуктар тутан кэлбит сирдэрэ.О5уруот аьа наьаа уунэр сирэ.Практика5а сылдьан.Со5он да.Табалар диплом ыллылар да киьиргээн кирсилэрэ эрэ быстар.Тугу да сатаабат оцорбот ацала сурэ5э суох дьон.Таах итини барытын то5о котуохтэрэ урусхал оцоруохтара.Якутскайы кор.Кир бох Бадараан итирик дьон ирээки ыттар.Барбыта соп.Сугун улэлэппэттэрэ биллэр.Адм.харчытын сиэри дьаабыламмыттара ыраатта.

  8. билэр.

    Сүр Тыына киһиэхэ Тулалыыр Эйгэни харыстыыртан, кинини харайартан, киниэхэ кыһаллартан кэлэр, атыннык эттэххэ Олоххо тардар Тыын Күүс, Өбүгэ ситимигэр сирдиир суол. Ону үҥэн, умналаан, киһиргээн, болуоссакка оһуохайдаан сахсыллан, айдааран, тулалыыргын ытыалаан, уоттаан ылбаккын. Кини Эргиирэ Толкуй,о.э.баһыҥ иһигэр баар мэйии диэн органыҥ үлэтэ. Аһаатым, айбардаатым диэн кыаҕырбыт саҕа, сүрдэммит саҕа сүүрэккэлиир, сананар арай сыыһа.

    Бүгүн биһиги эр дьоммут төһөтө Сүрдээҕий?

  9. дьэ, диэ.

    хайа хайҕаабыт киһилэрэ нөҥүө өттө эмиэ өлөрүөхсүт эбит дии. Суруйа олордоххуна читай это диэн тахсыбыт. Ити иһин Саха омуга өс хоһоонноох: ынах эриэнэ таһыгар, киһи эриэнэ иһигэр.

  10. арай эбит

    Тулалыыр Эйгэҕэ сыһыаныҥ олоххо оҥорбут үтүөҥ дуомун туура сотон таһаарар дьиктилээх.

  11. билэр.

    аахпакка сыаналыыгыт диэбитим букатын сыыһа эбит, алҕаспын билинэрим эҥин уһулуччу. Онон билбэккэ суруйбуппун, Туйаара Нутчина хайҕаабыт киһитин иһин эриэнин көрбөккө.

    Хайдах да санаммыт иһин БАРДАМ диэн киһи эрэйдээх оҥороохтообут үтүөтүн дуомун кытта ыйыстан кэбиһэр мөкү өрүт эмиэ баар. Бэйэҕэр инникигэр айа.

  12. билэр.

    Хаарыан Ленскэй Хара Тыата, сирэ-уота промышленность буолан бүттэ.

  13. Халлаан

    Ыраата барбакка ыаллыы сытар Олуохумэни кытта тэцнээ.Урут совет са5ана тэцнэр этэ.Сир баайа.Уунээйи суоьу ас туталлара.Дьэ билигин Олекма быстан ойдон куруук кини айдаана.Аэрапорт оцорор ааттаахтар.Буппэтэ.Орускэ метеор ракета сылдьар.То буруо то авария эмиэ айдаан сайыны быьа.Машинаннан эмиэ батыллан Ханна эрэ Хацаласка олоролор.Куорат аата да кэбилээн бутэрдилэр.Аны Артель бандьыыттарын айдаана.Ким да дьоннорун комускэспэт.Хата тэццэ сии олоролор.Уот бо5ото этэ.Ким да умуруорбат.Главалара олох истукан курдук киьи.Ити соруйан итинник киьини талалар Дуо.

  14. 777

    Медицина Ленск городка олох мелтех. 40тр нэьилиэнньэлээх городка 3 терапевт баара. Новосибтан догорум ыныран медицина тойоно онорбутун тумугэр медик беге уурайан барбыттара. Кэлии омук тобус толору. Саха сирэйдээх суогун кериэтэ.

Оставить комментарий